तेलबाजारावर युद्धाचे सावट

अमेरिका आणि इराण यांच्यात पुन्हा वाढलेल्या तणावामुळे जागतिक तेलबाजारासमोर नव्या संकटाची शक्यता निर्माण झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्था (IEA) ने दिलेल्या ताज्या इशाऱ्यानुसार, दोन्ही देशांतील संघर्ष अधिक तीव्र झाल्यास २०२७ मध्ये अपेक्षित असलेली जागतिक तेलपुरवठ्याची सुधारणा धोक्यात येऊ शकते. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये पुन्हा मोठी अस्थिरता निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

IEA च्या अहवालानुसार, जून महिन्यात होर्मुझ सामुद्रधुनीतून तेलवाहतूक पुन्हा सुरू झाल्यानंतर जागतिक तेलपुरवठ्यात लक्षणीय सुधारणा झाली होती. मात्र, अलीकडील अमेरिका-इराण संघर्षामुळे ही सकारात्मक परिस्थिती पुन्हा बिघडण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सुमारे पाचव्या भागाच्या तेलवाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाची असल्याने या मार्गातील कोणताही अडथळा संपूर्ण जागतिक ऊर्जा बाजारावर परिणाम करू शकतो.
हे ही वाचा:
ॲपलचा OpenAI वर गंभीर आरोप

तीन अर्धशतकांनंतरही भारताचा डाव २८५ धावांवर आटोपला

अहवालात नमूद करण्यात आले आहे की, जूनमध्ये जागतिक तेलसाठ्यात वाढ झाली असली तरी पेट्रोल आणि डिझेलसारख्या शुद्ध इंधनांचा पुरवठा अद्यापही मर्यादित आहे. संघर्षामुळे अनेक रिफायनऱ्यांच्या कामकाजावर परिणाम झाला असून, त्यामुळे पेट्रोल आणि डिझेलच्या उपलब्धतेवर दबाव कायम आहे. परिणामी रिफायनिंग मार्जिन गेल्या चार वर्षांतील उच्चांकावर पोहोचले आहे.

IEA ने २०२७ मध्ये जागतिक तेलपुरवठ्यात मोठी वाढ होण्याचा अंदाज व्यक्त केला असला, तरी त्यासाठी पश्चिम आशियात दीर्घकालीन शांतता आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीत अखंड तेलवाहतूक सुरू राहणे अत्यावश्यक असल्याचे स्पष्ट केले आहे. जर संघर्ष आणखी वाढला, तर हा संपूर्ण अंदाज कोलमडू शकतो आणि तेलबाजार पुन्हा तीव्र अस्थिरतेच्या विळख्यात सापडू शकतो.

या घडामोडींचा परिणाम भारतासारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशांवरही होण्याची शक्यता आहे. कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास पेट्रोल, डिझेल, वाहतूक खर्च आणि महागाईवर त्याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे ऊर्जा बाजारातील प्रत्येक हालचालीकडे जगभरातील सरकारे आणि गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.