उत्तराखंड राज्यातील बहुप्रतीक्षित चारधाम यात्रा २०२६ ला सुरुवात झाली आहे. चारधाम यात्रा ही हिंदू धर्मातील सर्वात महत्त्वाच्या तीर्थयात्रांपैकी एक मानली जाते. यात यमुनोत्री, गंगोत्री, केदारनाथ आणि बद्रीनाथ या चार प्रमुख धामांचा समावेश होतो. परंपरेनुसार यात्रेची सुरुवात यमुनोत्रीपासून होते, त्यानंतर गंगोत्री, मग केदारनाथ आणि शेवटी बद्रीनाथ येथे दर्शन घेतले जाते.
अक्षय तृतीयेच्या निमित्ताने गंगोत्री आणि यमुनोत्री मंदिरांचे कपाट उघडताच, सहा महिन्यांच्या हिवाळी विश्रांतीनंतर यात्रा सुरू झाली. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही देशभरातून लाखो भाविक येण्याची अपेक्षा आहे.
२०२६ साठी कपाट उघडण्याच्या आणि बंद होण्याच्या तारखा
- यमुनोत्री: १९ एप्रिल – ११ नोव्हेंबर
- गंगोत्री: १९ एप्रिल – १० नोव्हेंबर
- केदारनाथ: २२ एप्रिल – ११ नोव्हेंबर
- बद्रीनाथ: २३ एप्रिल – १३ नोव्हेंबर
मर्यादित कालावधी आणि डोंगराळ हवामान लक्षात घेता यात्रेचे नियोजन आधीच करणे आवश्यक आहे. ही यात्रा साधारणपणे हरिद्वार, ऋषिकेश किंवा देहरादून येथून सुरू होते.
प्रमुख मार्ग
- यमुनोत्री: ऋषिकेश — बडकोट — जानकी चट्टी — पुढे पाच ते सहा किमी ट्रेक
- गंगोत्री: उत्तरकाशी मार्गे थेट रस्तामार्ग
- केदारनाथ: गौरीकुंडपर्यंत रस्ता, त्यानंतर १६ ते १८ किमी कठीण ट्रेक (हेलिकॉप्टर सुविधा IRCTC मार्फत उपलब्ध)
- बद्रीनाथ: थेट रस्तामार्गाने पोहोचता येते
जलद आणि आरामदायी प्रवासासाठी देहरादून येथून हेलिकॉप्टर पॅकेजेसही उपलब्ध आहेत.
नवीन नियम आणि निर्बंध
२०२६ च्या यात्रेत काही नवीन नियम लागू करण्यात आले आहेत. केदारनाथ, बद्रीनाथ आणि गंगोत्री येथे प्रवेशासाठी काही अटी लागू करण्यात आल्या आहेत, तर यमुनोत्रीत सर्व भाविकांचे स्वागत सुरू राहील. मंदिर परिसरात मोबाईल फोन आणि कॅमेऱ्याच्या वापरावर कडक बंदी घालण्यात आली आहे, जेणेकरून भाविकांना अधिक आध्यात्मिक अनुभव घेता येईल.
आरोग्य आणि सुरक्षा
या वेळी आरोग्य सुरक्षेला विशेष प्राधान्य देण्यात आले आहे. ५५ वर्षांवरील किंवा हृदयरोग, दमा, मधुमेह यांसारख्या आजारांनी ग्रस्त भाविकांसाठी वैद्यकीय तपासणी अनिवार्य करण्यात आली आहे. संपूर्ण मार्गावर डॉक्टर, पॅरामेडिकल स्टाफ आणि स्वयंसेवक तैनात करण्यात आले आहेत. १७७ रुग्णवाहिका, अॅडव्हान्स लाइफ सपोर्ट युनिट्स आणि AIIMS Rishikesh द्वारे चालवली जाणारी हेलिकॉप्टर अॅम्ब्युलन्स सुविधा उपलब्ध आहे.
नोंदणी अनिवार्य
चारधाम यात्रेसाठी नोंदणी करणे बंधनकारक आहे. भाविकांनी ऑनलाइन नोंदणी करून प्रत्येक धामावर पडताळणी करणे आवश्यक आहे. दर्शनासाठी स्लॉट टोकन घ्यावे लागतील, ज्यामुळे गर्दीचे व्यवस्थापन सुलभ होईल.
