अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षेला हादरा देणाऱ्या एका मोठ्या प्रकरणाचा उलगडा झाला असून इराणच्या अणु कार्यक्रमाशी संबंधित संस्थांना अमेरिकन बनावटीची संवेदनशील तांत्रिक उपकरणे पुरवल्याच्या आरोपावरून कॅलिफोर्नियातील तंत्रज्ञान क्षेत्रातील उद्योजक जमशिद घोमी याला अटक करण्यात आली आहे. अमेरिकन न्याय विभागाने केलेल्या या कारवाईमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळ उडाली असून अमेरिकेच्या कठोर निर्बंध व्यवस्थेलाही मोठे आव्हान उभे राहिल्याचे मानले जात आहे.
तपास यंत्रणांच्या माहितीनुसार, गेल्या अनेक वर्षांपासून अमेरिकेच्या निर्यात नियंत्रण नियमांना चकवा देत अत्याधुनिक संगणकीय उपकरणे, नेटवर्किंग प्रणाली, सर्व्हर, सायबर सुरक्षा तंत्रज्ञान आणि इतर संवेदनशील साहित्य इराणमध्ये पोहोचवण्याचे काम सुरू होते. या व्यवहारांसाठी विविध देशांतील मध्यस्थ कंपन्या, बनावट व्यावसायिक व्यवहार आणि गुंतागुंतीच्या पुरवठा साखळीचा वापर करण्यात आल्याचा आरोप आहे. कागदोपत्री व्यवहारांना कायदेशीर स्वरूप देत प्रत्यक्षात अमेरिकन तंत्रज्ञान इराणपर्यंत पोहोचवले जात असल्याचा संशय तपासातून व्यक्त करण्यात आला आहे.
हे ही वाचा:
अबू धाबीतील बीएपीएस हिंदू मंदिराला जागतिक सर्वोच्च सन्मान
सोन्याची पुन्हा झेप; एमसीएक्सवर १.५९ लाखांच्या पार
मणिपूरमध्ये अंमली पदार्थविरोधी कारवाईत सहा अतिरेक्यांना अटक
एअर ट्रंकची महाराष्ट्रात २१ अब्ज डॉलरची महागुंतवणूक
या प्रकरणाचे गांभीर्य वाढवणारी बाब म्हणजे या उपकरणांचा वापर इराणच्या अणु संशोधनाशी किंवा संरक्षण क्षेत्राशी संबंधित प्रकल्पांमध्ये झाल्याची शक्यता अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे. जर हे आरोप सिद्ध झाले तर हा केवळ आर्थिक निर्बंधांचा भंग नसून राष्ट्रीय सुरक्षेला थेट आव्हान देणारा प्रकार मानला जाऊ शकतो. अमेरिकेने इराणवर वर्षानुवर्षे कठोर तांत्रिक आणि आर्थिक निर्बंध लागू केले आहेत. अण्वस्त्र विकास, क्षेपणास्त्र कार्यक्रम आणि लष्करी क्षमतांमध्ये वाढ होऊ नये यासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या निर्यातीवर विशेष निर्बंध घालण्यात आले आहेत. अशा परिस्थितीत अमेरिकन बनावटीचे संवेदनशील तंत्रज्ञान इराणपर्यंत पोहोचल्याचा आरोप समोर आल्याने हे प्रकरण अधिकच गंभीर बनले आहे.
तपासादरम्यान आर्थिक व्यवहारांबाबतही अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. अहवालांनुसार, संबंधित व्यक्ती कॅलिफोर्नियातील अत्यंत उच्चभ्रू परिसरात कोट्यवधी डॉलर्स किमतीच्या आलिशान निवासस्थानी राहत होती. मात्र घोषित उत्पन्न आणि प्रत्यक्ष संपत्ती यामध्ये मोठी तफावत आढळल्याने आर्थिक व्यवहार, निधीचे स्रोत आणि परदेशी संपर्क यांचीही सखोल चौकशी सुरू करण्यात आली आहे. या व्यवहारांतून लाखो डॉलर्सची उलाढाल झाल्याचा संशय व्यक्त करण्यात येत आहे.
अमेरिकन न्याय विभागाने आंतरराष्ट्रीय आर्थिक निर्बंधांचे उल्लंघन, प्रतिबंधित तंत्रज्ञानाची बेकायदेशीर निर्यात, फसवणुकीचा कट आणि राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित नियमांचे उल्लंघन अशा विविध आरोपांखाली गुन्हे दाखल केले आहेत. दोष सिद्ध झाल्यास दीर्घकालीन कारावासासह मोठा आर्थिक दंडही होऊ शकतो. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी या प्रकरणाला राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित महत्त्वाचा तपास म्हणून वर्गीकृत केले आहे.
पश्चिम आशियात आधीच तणावपूर्ण परिस्थिती असताना या प्रकरणाने नव्या प्रश्नांना जन्म दिला आहे. इराणच्या अणु कार्यक्रमाबाबत जगभरात चिंता व्यक्त केली जात असताना अमेरिकन तंत्रज्ञानाचा कथित गैरवापर कसा झाला, कोणत्या मार्गाने उपकरणे इराणमध्ये पोहोचली आणि या नेटवर्कमध्ये आणखी कोणाचा सहभाग होता, याचा आता शोध घेतला जात आहे. तपास जसजसा पुढे सरकेल तसतसे आणखी धक्कादायक खुलासे समोर येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
या कारवाईमुळे अमेरिकेने स्पष्ट संदेश दिला आहे की राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित तंत्रज्ञानाचा बेकायदेशीर व्यापार, निर्बंधांना चकवा देण्याचे प्रयत्न आणि संवेदनशील माहिती किंवा उपकरणांची अवैध निर्यात कोणत्याही परिस्थितीत खपवून घेतली जाणार नाही. त्यामुळे आता या प्रकरणातील न्यायालयीन प्रक्रिया, तपासातील नवे पुरावे आणि इराणशी संबंधित संभाव्य दुव्यांकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
