नेपाळ-तिबेट सीमेवरील महाप्रलयाचे व्हिडीओ जिनपिंग सरकारने केले गायब

नेपाळ तिबेट सीमेवर पुराच्या पाण्याने गावे, रस्ते आणि सीमावर्ती पायाभूत सुविधांचा अक्षरशः विध्वंस केला. तिबेटमधील स्थानिकांनी या विध्वंसाची व्याप्ती दाखवणारे व्हिडिओ पोस्ट केले होते, परंतु अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या नेतृत्वाखालील चीनमधील प्रशासनाने ते व्हिडिओ चिनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून हटवल्याचा आरोप आहे. परिणामी, तेथे केवळ अधिकृत बचावकार्याचे निवडक व्हिडिओच उपलब्ध राहिले आहेत.

या विरोधाभासामुळे आपत्ती हाताळण्याच्या चीनच्या पद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. नेपाळमध्ये पत्रकार प्रत्यक्षदर्शींची माहिती आणि घटनास्थळावरील छायाचित्रे गोळा करत आहेत आणि नेपाळ सरकारही सुरू असलेल्या घडामोडींबाबत तुलनेने पारदर्शकपणे माहिती देत आहे. मात्र, सीमेच्या चीनच्या बाजूने मिळणारी बहुतांश माहिती ही राज्यनियंत्रित माध्यमांमधूनच समोर आली आहे.

द न्यूयॉर्क टाइम्स (NYT) या वृत्तपत्रात २७ ऑगस्ट रोजी प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, ग्यिरोंग सीमा चौकीला चिखलाच्या भूस्खलनाने गिळंकृत केल्याचे दाखवणारे व्हिडिओ चिनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सेन्सॉर करण्यात आले होते.

हे ही वाचा:

दारिद्र्याचे लक्षण |

कर्मभूमीशी निष्ठा, जन्मभूमीशी नातं!; मोहन भागवतांचा परदेशातील भारतीयांना संदेश

एचडीएफसी बँकेला मोठा धक्का; सीईओ शशीधर जगदीशन पदावरून पायउतार होणार

नोएडात सुरक्षा रक्षकाला महिलेची जातिवाचक शिवीगाळ

हिमालयातील या आपत्तीमुळे झालेल्या प्रचंड नुकसानीची व्याप्ती जगाला धक्का देत असतानाच ही माहिती समोर आली आहे. २६ ऑगस्ट रोजी नेपाळ-तिबेट सीमावर्ती भागातील लेंधे खोला नदीच्या परिसरात उंचावरील हिमनदीचा एक भाग कोसळला, ज्यामुळे अचानक पूर आला. कोसळलेल्या बर्फ आणि ढिगाऱ्यामुळे पाणी, चिखल आणि दगडांचा प्रचंड लोंढा वेगाने खाली वाहत नेपाळमधील भोटेकोशी आणि त्रिशूली नदी खोऱ्यांमध्ये घुसला.

ऑनलाइन काही काळ उपलब्ध असलेल्या व्हिडिओंपैकी एका व्हिडिओमध्ये तिबेटमधील ग्यिरोंग बंदराला प्रचंड चिखलाच्या लोंढ्याने गिळंकृत केल्याचे दिसत होते. हे चीन-नेपाळमधील महत्त्वाचे सीमापार केंद्र आहे. हा व्हिडिओ चिनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर शेअर करण्यात आला होता, परंतु नंतर तो गायब झाल्याचे सांगण्यात आले.

NYTच्या वृत्तानुसार, ग्यिरोंग बंदराचा व्हिडिओ गुरुवारी (२७ ऑगस्ट) हटवण्यात आला. तिबेटमधील ग्यिरोंग परिसरात ५०० हून अधिक लोक बेपत्ता असल्याचे सांगण्यात आले असून, सुमारे २,००० लोकसंख्या असलेल्या या काउंटीमध्ये तीन जणांच्या मृत्यूची पुष्टी झाली होती. या प्रामुख्याने ग्रामीण भागातील नेमकी कोणती गावे आणि वस्त्या प्रभावित झाल्या आहेत, याबाबत चिनी अधिकाऱ्यांनी कोणताही तपशील दिलेला नाही, असे NYTच्या वृत्तात म्हटले आहे.

ही माहितीची कमतरता विशेष लक्षवेधी आहे, कारण आपत्तीने सीमेच्या दोन्ही बाजूंना मोठा फटका बसला आहे. चिनी अधिकाऱ्यांनी गुरुवारी सकाळपर्यंत ग्यिरोंगमध्ये ५५८ लोक बेपत्ता असल्याचे मान्य केले होते. त्यावेळी तीन जणांच्या मृत्यूची पुष्टी झाली होती.

स्थानिक नागरिकांनी स्वतंत्रपणे चित्रित केलेल्या छायाचित्रे आणि व्हिडिओंचा सततचा प्रवाह दिसण्याऐवजी, चिनी सरकारी माध्यमांनी बचावकार्याला प्रमुख स्थान दिले आहे. शिन्हुआ वृत्तसंस्थेने शेकडो बचावकर्मचारी, लष्करी आणि आपत्कालीन पथके प्रभावित भागात पाठवण्यात आल्याचे सांगितले. तसेच हेलिकॉप्टर आणि अन्य आवश्यक उपकरणेही तेथे पाठवण्यात आली आहेत.

चिनी कम्युनिस्ट पक्षाचे (CCP) अधिकृत वृत्तपत्र पीपल्स डेलीनेही आपल्या वृत्तांकनात अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी पीडितांच्या बचावासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करण्याचे दिलेले निर्देश ठळकपणे प्रसिद्ध केले.

कोविड काळातही चीनकडून व्यापक सेन्सॉरशिपचा आरोप

गुप्तचर विषयांचे तज्ज्ञ आणि भू-राजकीय विश्लेषक आदिल ब्रार यांनी ‘एक्स’वरील एका पोस्टमध्ये म्हटले की, ग्यिरोंग बंदर परिसरातील आपत्तीचे व्हिडिओ चिनी बाजूने काही काळ प्रसारित झाले होते, मात्र नंतर ते हटवण्यात आले. याउलट, नेपाळमधील आपत्तीचे व्हिडिओ अजूनही मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

चेल्लानी यांनी पोस्टमध्ये म्हटले, “वुहानमधून उद्भवलेल्या कोविड-१९च्या उद्रेकाच्या वेळी जसे करण्यात आले होते, तसेच चीन नेपाळ-तिबेट पूर आपत्तीबाबतची माहिती सेन्सॉर करत आहे.