आज जगभरातील अनेक अन्नपदार्थांमध्ये साखर लपलेली असते- सलाड ड्रेसिंगपासून दह्यापर्यंत. त्यामुळे साखरेचे सुरक्षित प्रमाण किती हे समजून घेणे आरोग्य टिकवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जागतिक आरोग्य संस्थांच्या वाढत्या वैज्ञानिक सहमतीनुसार, लठ्ठपणा, हृदयरोग आणि मेटाबॉलिक समस्यांचा धोका कमी करण्यासाठी अतिरिक्त साखरेवर कडक मर्यादा ठेवणे आवश्यक आहे. पण प्रत्यक्षात “सुरक्षित” प्रमाण किती?
जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) सुचवते की, प्रौढ आणि मुलांनी “फ्री शुगर” म्हणजे ग्लुकोज आणि फ्रुक्टोजसारख्या अतिरिक्त मोनोसॅकराइड्स, तसेच मध, सिरप आणि फळांच्या रसातील साखर एकूण ऊर्जेच्या १०% पेक्षा कमी ठेवावी. २,००० कॅलरींच्या सरासरी आहारात हे सुमारे ५० ग्रॅम किंवा अंदाजे १२ चमचे इतके होते. जर हे प्रमाण ५ % पेक्षा कमी (सुमारे २५ ग्रॅम किंवा ६ चमचे) ठेवले, तर दातांच्या किडीपासून संरक्षणासारखे अतिरिक्त फायदे मिळू शकतात. संशोधन दर्शवते की १० % पेक्षा जास्त साखर घेतल्यास प्रौढांचे वजन वाढू लागते, तर मुलांमध्ये गोड पेयांमुळे लठ्ठपणाचा धोका वाढतो.
अमेरिकन हार्ट असोसिएशन (AHA) देखील अतिरिक्त साखर एकूण कॅलरींच्या ६ % पर्यंत मर्यादित ठेवण्याचा सल्ला देते. बहुतेक महिलांसाठी दररोज १०० कॅलरी (२५ ग्रॅम किंवा ६ चमचे) आणि पुरुषांसाठी १५० कॅलरी (३६ ग्रॅम किंवा ९ चमचे). फळे आणि दुधातील नैसर्गिक साखर पोषणमूल्य देते, तर अतिरिक्त साखर केवळ “रिकाम्या कॅलरी” देते, ज्यामुळे लठ्ठपणा वाढू शकतो. AHA सॉफ्ट ड्रिंक्स आणि मिठाईसारख्या स्रोतांपासून सावध राहण्याचा आणि लेबलवर हाई- फ्रुक्टोज कॉर्न सिरप किंवा सुक्रोजसारख्या घटकांची तपासणी करण्याचा सल्ला देते.
अमेरिकेतील CDC आणि Dietary Guidelines for Americans 2020–2025 नुसार, दोन वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या लोकांसाठी अतिरिक्त साखर एकूण दैनिक कॅलरींच्या १० % पेक्षा कमी असावी- म्हणजे २,००० कॅलरींच्या आहारात २०० कॅलरी (५० ग्रॅम) पेक्षा जास्त नसावी. दोन वर्षांखालील मुलांना अतिरिक्त साखर अजिबात देऊ नये. आकडेवारीनुसार, सरासरी भारतीय प्रौढ दररोज सुमारे ६ ते १० चमचे साखर घेतो, जे शिफारस केलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त आहे. मुख्य स्रोतांमध्ये गोड पेये (३५० मि.ली. सोडामध्ये सुमारे १० चमचे साखर) आणि मिठाई (जसे कुकीज आणि आईस्क्रीम) यांचा समावेश होतो.
हे ही वाचा:
ट्रम्पनी गळा दाबला म्हणून मोदींनी भारत विकला!
लंडनमध्ये “अल्लाहू अकबर”च्या घोषणा देत विद्यार्थ्याने चालवला चाकू
४४ वर्षानंतर मुंबईत भाजपाचा महापौर; रितू तावडेंनी महापौरपदाची स्वीकारली सूत्रे
जनरल नरवणे यांच्या अप्रकाशित पुस्तक प्रकरणी पेंग्विन प्रकाशनाला नोटीस
साखर कमी करणे कठीण नाही. सोड्याऐवजी पाणी निवडा, दही घेताना साखर घालू नका आणि अन्नपदार्थांचे लेबल काळजीपूर्वक वाचा. छोटे-छोटे बदल वैज्ञानिक मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार सवयी तयार करण्यात मदत करू शकतात आणि दीर्घकालीन आरोग्य सुधारू शकतात.
