औषधी गुणांनी समृद्ध आहे ‘पुनर्नवा’

आपला देश औषधी वनस्पतींचा खजिना मानला जातो. विज्ञानाची उत्पत्ती होण्यापूर्वीच आयुर्वेदाच्या माध्यमातून रोगांचे उपचार केले जात होते. अशाच चमत्कारी वनस्पतींपैकी एक आहे ‘पुनर्नवा’, जी एक नव्हे तर अनेक आजारांवर औषध म्हणून उपयोगी ठरते. या वनस्पतीची फुले आणि पाने विविध उपचारपद्धतींमध्ये वापरली जातात. औषधी वनस्पतींच्या मूळ, फळ, खोड आणि पानांचा उपयोग औषधनिर्मितीसाठी केला जातो. पुनर्नवा ही एक औषधी वनस्पती असून तिचे शास्त्रीय नाव Boerhavia Diffusa (बोएरहविया डिफ्यूसा) आहे. दिसायला लहान असली तरी ही वनस्पती अत्यंत गुणकारी आहे. ती भारत, श्रीलंका आणि दक्षिण अमेरिका या भागांत आढळते.

ही वनस्पती विशेषतः थंड आणि किंचित दमट हवामानात उत्तम वाढते. पुनर्नव्याची पाने आणि फुले लहान असतात, आणि पानांना किंचित टोकदार आकार असतो. विविध प्रदेशांत या वनस्पतीला वेगवेगळी नावे आहेत — शशिवाटिका, श्वेतमूळा, सांठ, चिराटिका, गुजरातीमध्ये राती साटोडी, तर तमिळमध्ये मुकत्तै असे म्हटले जाते. जितकी या वनस्पतीची नावे, तितकेच तिचे गुण. पुनर्नव्यात इम्युनो-मॉड्युलेशन, अँटी-इंफ्लेमेटरी, अँटी-कार्सिनोजेनिक, अँटी-डायबेटिक, हेपॅटो-प्रोटेक्टिव्ह गुणधर्म आहेत. तसेच यात कॅल्शियम, पोटॅशियम आणि मॅग्नेशियम सारखे घटक असतात, जे शरीराला विविध आजारांशी लढण्यास सक्षम बनवतात.

हेही वाचा..

बँकिंग कायदा दुरुस्ती अधिनियम : नामांकन तरतुदी १ नोव्हेंबरपासून

सागरी हितांचे संरक्षण : नौदल सदैव तयार

संरक्षण सहकार्याला मिळणार नवी गती

अकील अख्तरच्या मृत्यूबद्दल मोठा खुलासा

मूत्र संक्रमण (युरिनरी इन्फेक्शन) सारख्या समस्यांवर या वनस्पतीचा वापर प्राचीन काळापासून केला जातो. यात असलेले सूजनरोधी गुणधर्म इन्फेक्शन कमी करण्यास मदत करतात आणि हानिकारक जीवाणूंना नष्ट करतात. हे औषध आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घ्यावे. पुनर्नवा हे हृदयाच्या आजारांवर रामबाण औषध मानले जाते. हे हृदयाची रक्तपंप करण्याची क्षमता वाढवते, तसेच वाईट कोलेस्ट्रॉल कमी करते, ज्यामुळे धमनींवरील आणि हृदयावरील ताण कमी होतो व ते नीट कार्यरत राहतात.

याशिवाय ही वनस्पती उच्च रक्तदाब (हाय बीपी) नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते. पुनर्नव्याच्या पानांमध्ये अँटी-प्रोलिफेरेटिव्ह आणि अँटी-एस्ट्रोजेनिक गुण असतात, जे कॅन्सरविरुद्ध लढण्यासाठी मदत करतात आणि कॅन्सरजनक पेशींच्या वाढीवर नियंत्रण ठेवतात. तसेच ही वनस्पती पचनशक्ती वाढविण्यास, डोळ्यांच्या आरोग्यास आणि मूत्रपिंडांच्या (किडनीच्या) रोगांवर उपयुक्त ठरते.