तब्बल १३ वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर भारतात पुन्हा एकदा फॉर्म्युला-१ (F1) रेसिंगचा थरार अनुभवायला मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. २०२८ पर्यंत भारतात इंडियन ग्रँड प्रिक्सचे पुनरागमन घडवून आणण्यासाठी केंद्र सरकारने हालचाली सुरू केल्या असून क्रीडा मंत्रालयाने यासंदर्भात मोटरस्पोर्ट क्षेत्रातील संस्था, विद्यमान आणि माजी रेस ड्रायव्हर्स तसेच विविध संबंधित संघटनांसोबत महत्त्वपूर्ण बैठक घेतली आहे. या बैठकीत भारतात पुन्हा F1 स्पर्धा आयोजित करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या पायाभूत सुविधा, आर्थिक व्यवहार्यता, तांत्रिक क्षमता आणि आयोजनाची तयारी यावर सविस्तर चर्चा करण्यात आली.
या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी स्वतंत्र टास्क फोर्स स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. ही समिती संपूर्ण प्रकल्पाचा अभ्यास करून सविस्तर व्यवहार्यता अहवाल तयार करणार आहे. या अहवालाच्या आधारे पुढील धोरण आखले जाणार असून फॉर्म्युला-१ व्यवस्थापनासोबतच्या चर्चेलाही गती मिळणार आहे.
हे ही वाचा:
‘परिबोर्तन’ची नवी पहाट! बंगालच्या हवेत बदलाची झुळूक
चिलीवर गोलांचा वर्षाव; भारतीय महिला हॉकी संघ अंतिम फेरीत
रोनाल्डोवर टीकेचा भडिमार; डायस ठामपणे पाठीशी
“पाकिस्तानात माध्यम स्वातंत्र्य नाही”
भारतात यापूर्वी २०११ ते २०१३ या कालावधीत उत्तर प्रदेशातील बुद्ध इंटरनॅशनल सर्किट येथे इंडियन ग्रँड प्रिक्सचे यशस्वी आयोजन करण्यात आले होते. त्या काळात जगातील सर्वोत्तम रेसर्सनी भारतीय ट्रॅकवर आपली कौशल्ये दाखवली होती. मात्र करासंबंधी वाद, आयोजनाचा वाढता खर्च आणि प्रशासकीय अडचणी यामुळे २०१३ नंतर ही स्पर्धा बंद पडली. आता या सर्व अडथळ्यांवर मात करून भारताला पुन्हा जागतिक मोटरस्पोर्टच्या नकाशावर ठळकपणे स्थान मिळवून देण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे.
फॉर्म्युला-१चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी स्टेफानो दोमेनिकाली यांनीही भारताला F1 साठी अत्यंत महत्त्वाची आणि वेगाने वाढणारी बाजारपेठ असल्याचे स्पष्ट केले आहे. योग्य भागीदार आणि अनुकूल परिस्थिती उपलब्ध झाल्यास भारतात पुन्हा ग्रँड प्रिक्स आयोजित करण्याची इच्छा त्यांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे भारतीय चाहत्यांच्या अपेक्षा आणखी वाढल्या आहेत.
भारतामध्ये फॉर्म्युला-१ची लोकप्रियता गेल्या काही वर्षांत झपाट्याने वाढली आहे. अधिकृत आकडेवारीनुसार डिसेंबर २०२५ मध्ये भारतातील F1 चाहत्यांची संख्या सुमारे ७.९ कोटी होती. अवघ्या सहा महिन्यांत हा आकडा ९.८ कोटींवर पोहोचला आहे. हा वेग भारताला जगातील सर्वात मोठ्या उभरत्या मोटरस्पोर्ट बाजारपेठांपैकी एक बनवत आहे. विशेषतः युवा वर्गामध्ये F1 बद्दलचा उत्साह मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसत आहे.
फॉर्म्युला-१चे पुनरागमन हे केवळ क्रीडा क्षेत्रासाठीच नव्हे तर देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठीही मोठे पाऊल ठरू शकते. अशा जागतिक दर्जाच्या स्पर्धांमुळे पर्यटन, हॉटेल उद्योग, वाहतूक, जाहिरात, मनोरंजन, परदेशी गुंतवणूक आणि रोजगार निर्मितीला मोठी चालना मिळते. लाखो प्रेक्षक आणि हजारो परदेशी पर्यटक भारतात येऊ शकतात, ज्यामुळे स्थानिक व्यवसायांनाही मोठा फायदा होईल.
केंद्रीय क्रीडा मंत्री मनसुख मांडविया यांनी सांगितले की, सरकारच्या ‘प्ले इन इंडिया’ उपक्रमामध्ये मोटरस्पोर्ट्स हा एक महत्त्वाचा घटक असणार आहे. फॉर्म्युला-१च्या भोवती संपूर्ण आर्थिक परिसंस्था विकसित करण्याची क्षमता भारतात आहे आणि यामुळे देशाला जागतिक क्रीडा केंद्र म्हणून नवी ओळख मिळू शकते. अंतिम निर्णय व्यवहार्यता अहवाल आणि F1 व्यवस्थापनासोबतच्या चर्चेनंतर घेतला जाणार असला, तरी २०२८ मध्ये भारतात पुन्हा F1 कार्सचा वेग अनुभवण्याची आशा आता अधिक मजबूत झाली आहे.