इंधनाच्या वाढत्या किमती आणि प्रवासाची घटती मागणी यामुळे कामकाजावर दबाव येत असल्याने, भारतातील दोन सर्वात मोठ्या विमान कंपन्या, इंडिगो आणि एअर इंडिया, तसेच एअर इंडिया एक्सप्रेस, जूनपासून दररोजच्या सुमारे २५० देशांतर्गत उड्डाणे रद्द करत आहेत. जून ते ऑगस्ट या महिन्यांपर्यंत ही कपात सुरू राहण्याची शक्यता असून, ही कपात अशा वेळी होत आहे जेव्हा विमान भाडे आधीच मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे.
विमानसेवांमध्ये कपात अशा वेळी होत आहे, जेव्हा अनेक कुटुंबे उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या आणि मनोरंजनासाठी प्रवास करतात, ज्यामुळे देशांतर्गत पर्यटनासाठी पारंपारिकपणे ऐन सुट्टीच्या काळात गैरसोय वाढण्याची शक्यता आहे. एअर इंडिया जून आणि जुलै महिन्यांत आपल्या देशांतर्गत उड्डाणांच्या वेळापत्रकात सुमारे २२% कपात करत आहे. ही विमान कंपनी दररोज जवळपास ५०० देशांतर्गत उड्डाणे चालवते आणि या कपातीमुळे दररोज अंदाजे ११० उड्डाणे कमी होतील. दररोज सुमारे २,२०० उड्डाणे चालवणारी इंडिगो, आपल्या देशांतर्गत क्षमतेत ५-७% कपात करत आहे, ज्यामुळे दररोज सुमारे ११० उड्डाणे कमी होतील. दरम्यान, एअर इंडिया लिमिटेडची उपकंपनी आणि संपूर्ण इकॉनॉमी क्लास मॉडेलवर चालणारी कमी खर्चाची विमान कंपनी (LCC) एअर इंडिया एक्सप्रेस, आपल्या अंदाजे ३४० दैनंदिन देशांतर्गत उड्डाणांपैकी जवळपास १०% उड्डाणे कमी करत आहे.
कपात होणाऱ्या विशिष्ट मार्गांमध्ये अनेक जास्त रहदारीच्या क्षेत्रांचा समावेश आहे. मुंबई, दिल्ली आणि बंगळूरु यांना सर्वाधिक फटका बसला आहे. प्रमुख केंद्र असल्याने, जाणाऱ्या आणि परत येणाऱ्या दोन्ही विमानसेवांच्या फेऱ्या कमी झाल्यामुळे या शहरांवर सर्वाधिक परिणाम दिसून येत आहे. या विमानतळांशी जोडलेले अनेक महत्त्वाचे व्यावसायिक आणि पर्यटन मार्ग कमी सेवांसह चालतील, ज्यामुळे गर्दीच्या वेळी प्रवास अधिक दाटीवाटीचा होईल आणि प्रवाशांसाठी संभाव्यतः कमी सोयीस्कर ठरेल.
मुंबईहून जयपूर, गोवा, बंगळूर, हैदराबाद, चेन्नई, अहमदाबाद, नागपूर, पाटणा आणि भोपाळकडे जाणाऱ्या सेवांची वारंवारता कमी केली जाईल. दिल्लीहून गोवा, मुंबई, बंगळूरु, हैदराबाद, चेन्नई, अहमदाबाद, लखनौ, कोची आणि कोलकाता येथे जाणाऱ्या विमानसेवांवर परिणाम झाला आहे. दक्षिणेकडील एक प्रमुख केंद्र असलेल्या बंगळूरुवर, या मार्गांवरील परतीच्या विमानसेवा कमी झाल्यामुळे याचा परिणाम जाणवेल.
या कपातींमागील मुख्य कारणे अगदी सरळ आहेत. पश्चिम आशियातील युद्धामुळे विमान टर्बाइन इंधनाच्या (एटीएफ) दरात मोठी वाढ झाली आहे , देशांतर्गत विमानसेवांसाठी सुमारे २५% आणि आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांसाठी तर त्याहूनही अधिक वाढ झाली आहे. बरोबर एका महिन्यापूर्वी, जेट इंधनाच्या किमतीत झालेल्या तीव्र वाढीमुळे कामकाजावर ताण येऊ लागल्याने आणि खर्च वाढू लागल्याने, भारताच्या विमान वाहतूक उद्योगाने तातडीच्या सरकारी हस्तक्षेपाची मागणी केली होती.
विमान कंपन्यांच्या बजेटमध्ये इंधनाच्या खर्चाचा मोठा वाटा असतो आणि या दरवाढीमुळे कंपन्यांना आपल्या कामकाजात सुसूत्रता आणण्यास भाग पडले आहे. याव्यतिरिक्त, अनेक लोकांनी अनावश्यक प्रवास कमी केल्यामुळे प्रवासाची मागणीही कमी झाली असावी. एअर इंडियाने एका निवेदनात म्हटले आहे की, इंधनाच्या वाढत्या किमतींमुळे हे बदल तात्पुरते आहेत. “एअर इंडिया मागणी आणि कामकाजाच्या परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवत राहील,” असे एअरलाइनने नमूद केले. इंडिगोने आपल्या ५-७% कपातीमागे उन्हाळ्यानंतरच्या मंदीच्या काळात मागणी कमी असणे हे एक प्रमुख कारण असल्याचे सांगितले.
हे ही वाचा:
ट्विशा शर्मा मृत्यू प्रकरणात माजी न्यायाधीश गिरीबाला सिंग यांना अटक
नीट फेरपरीक्षेवर पंतप्रधान कार्यालय ठेवणार नजर
खंडणी, मारहाणीच्या आरोपांनंतर जहांगीर खानच्या निकटवर्तीय नेत्याला अटक
पश्चिम बंगालमध्ये ‘लक्ष्मी भंडार’ योजनेचा लाभ घेणाऱ्या रकीबुल शेखला अटक
या निर्णयामुळे विमान भाडे वाढण्याची शक्यता आहे. गेल्या काही आठवड्यांत अनेक मार्गांवरील भाड्यांमध्ये आधीच ३०% वाढ झाली आहे, आणि वाढलेल्या एटीएफ (ATF) खर्चामुळे विमान कंपन्यांनी प्रति प्रवासी ४००-४५० रुपयांचा इंधन अधिभार लागू केला आहे. कमी जागा उपलब्ध असल्याने, विशेषतः मुंबई, दिल्ली आणि बंगळूरुला जोडणाऱ्या व्यस्त मार्गांवर दरांमध्ये आणखी वाढ होऊ शकते, ज्यामुळे पुढील तीन महिन्यांत अनेकांसाठी हवाई प्रवास कमी परवडणारा ठरू शकतो. मात्र, हवाई क्षेत्रावरील निर्बंध शिथिल होत असल्याने विमान कंपन्या पश्चिम आशियासाठी काही आंतरराष्ट्रीय सेवा पुन्हा सुरू करत आहेत. या कपातीमुळे अल्पकालीन गैरसोय होऊ शकते, परंतु परिस्थिती सुधारताच विमानसेवा पुन्हा सुरू केल्या जातील, असे विमान कंपन्यांनी म्हटले आहे. सध्या, मुंबई, दिल्ली आणि बंगळूरु येथील प्रवाशांनी आगाऊ नियोजन करावे, कारण या शहरांना उड्डाण कपातीचा सर्वाधिक फटका बसू शकतो.
