रस्त्याच्या कडेला मिळणारे वडापाव, समोसे, भजी आणि इतर तळलेले पदार्थ आवडीने खाणाऱ्यांसाठी लवकरच एक मोठा बदल दिसू शकतो. भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) पुन्हा एकदा स्पष्ट केले आहे की, कोणतेही खाद्यपदार्थ वर्तमानपत्र किंवा इतर छापील कागदामध्ये गुंडाळून, वाढून किंवा साठवून ठेवता येणार नाहीत. अशा पद्धतीमुळे ग्राहकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात, असा इशारा प्राधिकरणाने दिला आहे.
मुंबईतील एका लोकप्रिय वडापाव विक्रेत्याने खाद्यपदार्थ वर्तमानपत्रात गुंडाळून दिल्याचा प्रकार समोर आल्यानंतर ही ताजी सूचना जारी करण्यात आली आहे. या प्रकरणाची माहिती मिळाल्यानंतर FSSAI च्या पश्चिम विभागीय कार्यालयाने आणि बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) संयुक्त तपासणी करून आवश्यक कारवाई सुरू केली. FSSAI ला अशी शक्यता वाटते की, ही पद्धत इतर अनेक ठिकाणीही मोठ्या प्रमाणावर वापरली जात असू शकते. त्यामुळे सर्व खाद्य व्यवसायिकांना तात्काळ प्रभावाने वर्तमानपत्र किंवा कोणत्याही छापील कागदाचा खाद्यपदार्थांसाठी वापर बंद करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. हा आदेश रस्त्यावरील खाद्य विक्रेते, उपहारगृहे, क्लाउड किचन, केटरिंग सेवा, क्विक सर्व्हिस रेस्टॉरंट्स (QSR), फूड स्टॉल्स, मोबाइल फूड विक्रेते आणि लहान किरकोळ विक्रेते यांनाही लागू होणार आहे.
FSSAI च्या मते, वर्तमानपत्राच्या छपाईसाठी वापरण्यात येणाऱ्या शाईमध्ये विविध प्रकारची रसायने, रंगद्रव्ये आणि बाइंडर असतात. हे घटक अन्नाच्या संपर्कात आल्यास आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकतात. विशेषतः छपाईच्या शाईमध्ये शिसे (Lead) आणि इतर जड धातू असू शकतात, जे अन्नामध्ये मिसळल्यास दीर्घकालीन गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात. याशिवाय, वर्तमानपत्रे छपाई, वाहतूक आणि वितरण प्रक्रियेदरम्यान धूळ, घाण आणि अस्वच्छ वातावरणाच्या संपर्कात येतात. त्यामुळे त्यांच्यामध्ये हानिकारक जंतू आणि रोगकारक सूक्ष्मजीव असण्याची शक्यता वाढते.
FSSAI ने नमूद केले आहे की, अन्न सुरक्षा आणि मानक (पॅकेजिंग) नियम, २०१८ अंतर्गत खाद्यपदार्थ वर्तमानपत्रात ठेवणे, गुंडाळणे किंवा वाढणे यावर आधीपासूनच बंदी आहे. यासंदर्भात प्राधिकरणाने यापूर्वीही अनेक वेळा मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. प्राधिकरणाने हेही स्पष्ट केले की, समोसे, भजी आणि वडापावसारख्या तळलेल्या पदार्थांमधील अतिरिक्त तेल शोषण्यासाठीदेखील वर्तमानपत्राचा वापर करता येणार नाही. तसेच तयार अन्न झाकण्यासाठी किंवा साठवण्यासाठीही वर्तमानपत्र वापरण्यास मनाई आहे.
हे ही वाचा:
भारतीय कन्यांची कांस्य कामगिरी; कोरियावर ३-० ची मात!
इस्लामाबादेत पाच महिन्यांत ४०० अपहरणे, लैंगिक अत्याचार
FSSAI ने सर्व खाद्य व्यवसायिकांना केवळ फूड-ग्रेड पॅकेजिंग साहित्याचा वापर करण्याचे आवाहन केले आहे, जेणेकरून ग्राहकांची सुरक्षितता सुनिश्चित करता येईल. तसेच सामान्य नागरिकांनीही सावध राहून वर्तमानपत्रात दिले जाणारे खाद्यपदार्थ खरेदी करणे टाळावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. प्राधिकरणाने सांगितले की, राज्य सरकारे आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहकार्याने अन्नसुरक्षा नियमांची कठोर अंमलबजावणी करण्यासाठी तसेच सुरक्षित आणि शाश्वत पॅकेजिंगला प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. यामुळे सार्वजनिक आरोग्याचे संरक्षण होण्यासोबतच अन्नसुरक्षेबाबत जनजागृतीही अधिक बळकट होईल.
