राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लादलेल्या जागतिक शुल्काला रद्दबातल ठरवणाऱ्या अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयाशी संबंधित प्रमुख नावांपैकी एक म्हणून भारतीय वंशाचे अमेरिकन वकील नील कात्याल यांचे नाव पुढे आले आहे. अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयात वकील म्हणून काम करणाऱ्या भारतीय स्थलांतरिताच्या मुलाने राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या विरोधात युक्तिवाद केला.
अमेरिकेचे माजी कार्यवाहक सॉलिसिटर जनरल नील कात्याल यांनी १९७७ च्या आंतरराष्ट्रीय आपत्कालीन आर्थिक अधिकार कायद्याचा (IEEPA) वापर करून ट्रम्प यांनी जवळजवळ प्रत्येक व्यापारी भागीदाराकडून होणाऱ्या आयातीवर अन्याय्य, असंवैधानिक कर लादल्याच्या विरोधात युक्तिवाद केला. निकालानंतर काही क्षणांतच, कात्याल म्हणाले, “आज, युनायटेड स्टेट्स सुप्रीम कोर्ट कायद्याच्या राज्यासाठी आणि सर्वत्र अमेरिकन लोकांसाठी उभे राहिले. त्यांचा संदेश सोपा होता: राष्ट्रपती शक्तिशाली असतात, परंतु आपले संविधान त्याहूनही अधिक शक्तिशाली आहे. अमेरिकेत, फक्त काँग्रेसच अमेरिकन लोकांवर कर लादू शकते.” हा खटला लहान व्यवसायांनी दाखल केला होता आणि लिबर्टी जस्टिस सेंटरने त्याला पाठिंबा दिला होता. ट्रम्प यांनी व्यापार तूट आणि फेंटॅनिल ओव्हरडोस हे राष्ट्रीय आणीबाणी असल्याचे सांगून, राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी आणि आर्थिक फायद्यासाठी हे शुल्क महत्त्वाचे असल्याचे म्हटले होते.
कात्याल यांनी या निर्णयाला एक घटनात्मक टप्पा म्हणून मांडले. “आमच्या कायदेशीर प्रकरणात आम्ही जे काही मागितले ते अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने आम्हाला दिले,” असे ते म्हणाले. पुढे ते म्हणाले की, हा खटला नेहमीच राष्ट्रपतीपदाबद्दल आहे, कोणत्याही एका राष्ट्रपतीबद्दल नाही. तो नेहमीच शक्तींच्या विभाजनाबद्दल आहे, सध्याच्या राजकारणाबद्दल नाही. २५० वर्षांपासून आपल्या सरकारचा पाया असलेले आपले सर्वोच्च न्यायालय आपल्या सर्वात मूलभूत मूल्यांचे रक्षण करत असल्याचे पाहून मला आनंद झाला आहे, असे कात्याल म्हणाले.
नील कात्याल यांचे पालक शिकागोमध्ये भारतीय स्थलांतरित म्हणून वास्तव्यास होते. डॉक्टर आणि इंजिनिअर असलेले कात्याल यांनी उच्च- स्तरीय संविधानिक लढायांभोवती आपले करिअर घडवले आहे. ते डार्टमाउथ कॉलेज आणि येल लॉ स्कूलचे पदवीधर असून अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयात न्यायमूर्ती स्टीफन ब्रेयर यांच्याकडे त्यांनी क्लर्क म्हणून काम केले होते. २०१० मध्ये राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी कार्यवाहक सॉलिसिटर जनरल म्हणून नियुक्त केलेले कात्याल यांनी सर्वोच्च न्यायालय आणि देशभरातील अपील न्यायालयांसमोर संघराज्य सरकारचे प्रतिनिधित्व केले. त्यांनी सर्वोच्च न्यायालयात ५० हून अधिक खटले लढवले आहेत आणि अल्पसंख्याक वकिलांसाठी विक्रम मोडला आहे.
हे ही वाचा:
लाल किल्ला परिसरावर लष्कर-ए-तैयबाचे लक्ष्य?
अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचा भारतावर काय होणार परिणाम?
उन्हाळ्यात आरोग्य सांभाळा, तंदुरुस्त राहा
बदलती जीवनशैली आणि वाढत्या आरोग्य समस्या
सध्या मिलबँक एलएलपीमध्ये भागीदार आणि जॉर्जटाउन युनिव्हर्सिटी लॉ सेंटरमध्ये पॉल सॉन्डर्स प्रोफेसर असलेले कात्याल हे संवैधानिक आणि गुंतागुंतीच्या अपीलीय खटल्यांमध्ये तज्ज्ञ आहेत. त्यांच्या मागील खटल्यांमध्ये १९६५ च्या मतदान हक्क कायद्याच्या घटनात्मकतेचे समर्थन करणे, ट्रम्पच्या २०१७ च्या प्रवास बंदीला आव्हान देणे आणि प्रमुख पर्यावरणीय आणि राष्ट्रीय सुरक्षा वादांमध्ये एकमताने निकाल जिंकणे यांचा समावेश आहे. जॉर्ज फ्लॉइडच्या हत्येप्रकरणी त्यांनी मिनेसोटा राज्यासाठी विशेष अभियोक्ता म्हणूनही काम केले आहे आणि ते इम्पीच: द केस अगेन्स्ट डोनाल्ड ट्रम्प या पुस्तकाचे लेखक आहेत. कात्याल यांना अमेरिकेच्या न्याय विभागाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान, एडमंड रँडोल्फ पुरस्कार मिळाला आहे आणि २०१७ आणि २०२३ मध्ये द अमेरिकन लॉयरने त्यांना वर्षातील सर्वोत्तम वकील म्हणून घोषित केले आहे. फोर्ब्सने २०२४ आणि २०२५ मध्ये त्यांना अमेरिकेतील टॉप २०० वकिलांमध्ये समाविष्ट केले होते.
