देशात अमली पदार्थ विरोधात सुरू असलेल्या मोहिमेदरम्यान नार्कोटिक्स कंट्रोल ब्युरोला (NCB) मोठे यश मिळाले आहे. एजन्सीने प्रथमच मोठ्या प्रमाणात कॅप्टागॉन नावाच्या सिंथेटिक अमली पदार्थाचा साठा जप्त केला असून, आंतरराष्ट्रीय बाजारात त्याची किंमत सुमारे १८२ कोटी रुपये असल्याचे सांगितले जात आहे. या कारवाईदरम्यान एका परदेशी नागरिकालाही अटक करण्यात आली आहे.
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी शनिवारी (१६ मे) या कारवाईची माहिती देताना सांगितले की, ‘ऑपरेशन रेजपिल’ अंतर्गत ही मोठी कारवाई करण्यात आली. त्यांनी म्हटले की, मध्य-पूर्वेकडे पाठवण्यात येणाऱ्या या ड्रग्स नेटवर्कचा पर्दाफाश आणि परदेशी आरोपीची अटक ही भारताच्या ‘झिरो टॉलरन्स’ धोरणाचे उदाहरण आहे. NCB अधिकाऱ्यांचे कौतुक करताना अमित शाह म्हणाले, “भारतामध्ये येणाऱ्या किंवा भारताच्या भूमीचा ट्रान्झिट रूट म्हणून वापर करणाऱ्या प्रत्येक ग्रॅम ड्रग्सचा शोध घेऊन त्यावर कारवाई केली जाईल.”
कॅप्टागॉन हे प्रत्यक्षात फेनेथाइलाइन नावाच्या सिंथेटिक उत्तेजक औषधाचे (स्टिम्युलंट) ब्रँड नाव आहे. याची निर्मिती १९६० च्या दशकात करण्यात आली होती. सुरुवातीला ADHD, नार्कोलेप्सी आणि अत्याधिक थकवा यांसारख्या समस्यांच्या उपचारासाठी याचा वापर केला जात होता. मात्र, त्याचा गैरवापर आणि व्यसनाधीनतेचा धोका वाढल्यामुळे १९८० च्या दशकात जगभरात त्यावर बंदी घालण्यात आली. बेकायदेशीररित्या तयार करण्यात येणाऱ्या कॅप्टागॉनमध्ये सामान्यतः अँफेटामिन, कॅफीन आणि इतर रसायनांचे मिश्रण असते. हे घेतल्यानंतर व्यक्तीला अतिशय सतर्कता, ऊर्जा, उत्साह आणि अनेक दिवस झोप न घेता जागे राहण्याची क्षमता जाणवते. त्यामुळे संघर्षग्रस्त भागांमध्ये याचा वापर वेगाने वाढला.
कॅप्टागॉनला ‘जिहादी ड्रग’ हे नाव मध्य-पूर्वेतील संघर्षग्रस्त भागांमध्ये मिळाले. आंतरराष्ट्रीय माध्यमे आणि सुरक्षा संस्थांच्या अहवालांनुसार, सीरिया आणि आसपासच्या भागांमध्ये सक्रिय असलेल्या दहशतवादी संघटनांनी, ज्यामध्ये ISIS चाही समावेश आहे, या ड्रगचा वापर लढवय्यांचा मनोबल वाढवण्यासाठी केला होता. काही अहवालांमध्ये याचा संबंध ‘फार्मा टेररिझम’शीही जोडण्यात आला आहे, जिथे ड्रग्सच्या अवैध तस्करीतून दहशतवादी आणि सशस्त्र संघटनांना आर्थिक मदत मिळत असल्याचे सांगितले जाते.
हे ही वाचा:
प्रकरणांच्या सुनावणीत येणार वेग; सर्वोच्च न्यायालयात न्यायाधीशांची संख्या वाढली
बकरी ईदनिमित्त निवासी भागात उघड्यावरील कत्तलीला विरोध
बंगालच्या अभ्यासक्रमातून सिंगूर, नंदिग्राम आंदोलनांशी संबंधित प्रकरणे वगळणार?
व्यापार, संरक्षण, तंत्रज्ञान, जल व्यवस्थापन; भारत–नेदरलँड्स सहकार्याचा विस्तार
NCB च्या माहितीनुसार, छापेमारीदरम्यान सुमारे २२७.७ किलोग्रॅम कॅप्टागॉन जप्त करण्यात आले. एजन्सीने एका सीरियन नागरिकाला अटक केली आहे, जो भारतात बेकायदेशीररित्या राहत होता आणि हा ड्रग्स साठा पश्चिम आशियाई देशांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न करत होता. तपास यंत्रणा आता या नेटवर्कचे आंतरराष्ट्रीय दुवे, निधी पुरवठा मार्ग आणि भारतातील संभाव्य संपर्क यांचा तपास करत आहेत. अधिकाऱ्यांच्या मते, भारताचा आंतरराष्ट्रीय ड्रग्स ट्रान्झिट रूट म्हणून वापर करण्याच्या प्रयत्नांवर ही मोठी कारवाई आणि मोठा आघात मानला जात आहे.
