प्रयागच्या सनातन परंपरा, श्रद्धा आणि सांस्कृतिक चेतनेचे प्रतीक असलेल्या पंचकोशी परिक्रमेची माघ मेळ्यात सुरुवात झाली आहे. अखिल भारतीय आखाडा परिषद आणि श्री पंच दशनाम जूना आखाडा यांच्या नेतृत्वाखाली संगमावर गंगा पूजन करून सोमवारी या परिक्रमेचा प्रारंभ करण्यात आला. ही पंचकोशी परिक्रमा पाच दिवस चालणार असून शेवटच्या दिवशी साधू-संतांसाठी भंडाऱ्याचे आयोजन करण्यात येणार आहे. माघ मेळा प्रशासनावर या परिक्रमेच्या काळात वाहतूक व्यवस्था सुरळीत ठेवण्याची जबाबदारी देण्यात आली आहे. संगमावर गंगा पूजनानंतर साधू-संतांचा समूह अक्षयवट आणि आदि शंकर विमान मंडपम मंदिरातही गेला. त्यानंतर पहिल्या दिवसाची परिक्रमा पूर्ण झाली.
पंचकोशी परिक्रमा ही प्रयागची एक प्राचीन धार्मिक परंपरा आहे. अखिल भारतीय आखाडा परिषदेचे महामंत्री महंत हरि गिरी यांच्या मते, या परिक्रमेच्या परंपरेमागे प्रयागराजचा तो भौगोलिक विस्तार आहे ज्यानुसार प्रयाग मंडल पाच योजन आणि वीस कोसांपर्यंत विस्तृत आहे. गंगा, यमुना आणि सरस्वती यांच्या येथे ६ तट आहेत. या तटांना एकत्र करून तीन अंतर्वेदी तयार केल्या गेल्या आहेत — अंतर्वेदी, मध्यवेदी आणि बहिर्वेदी. या तिन्ही वेदींमध्ये अनेक तीर्थ, उपतीर्थ आणि आश्रम आहेत. या सर्वांची परिक्रमा म्हणजेच पंचकोशी परिक्रमा होय. प्रयागला येणाऱ्या सर्व यात्रेकरूंनी ही परिक्रमा करावी, कारण यामुळे येथे विराजमान असलेल्या देवता, आश्रम, मंदिरे, मठ आणि जलकुंडांचे दर्शन होऊन अक्षय पुण्य प्राप्त होते.
हेही वाचा..
पाकिस्तानच्या खैबर पख्तूनख्वामध्ये स्फोट
भारतीय लष्कराने श्रीलंकेत रस्ते संपर्क पुनर्स्थापित केला
सोन्याच्या किमतीत १,४०० रुपयांची वाढ
धैर्यवान नौसैनिकांच्या नव्या बॅचचा पराक्रम सोहळा होणार
दिव्य आणि भव्य माघ मेळ्याच्या आयोजनात अनेक परंपरा समाविष्ट आहेत, ज्यात कल्पवास आणि पंचकोशी परिक्रमा यांचा समावेश आहे. परिक्रेमेत सहभागी झालेले अखिल भारतीय आखाडा परिषदेचे अध्यक्ष महंत रविंद्र पुरी यांनी सांगितले की पंचकोशी परंपरा आजपासून ५५६ वर्षांपूर्वी माघ मेळ्याचा अविभाज्य भाग होती. मात्र, ५५६ वर्षांपूर्वी मुघल शासक अकबराने ती थांबवली होती. अनेक वर्षांनंतर साधू-संतांच्या मागणीनंतर योगी सरकारच्या प्रयत्नांमुळे २०१९ मध्ये पंचकोशी परिक्रमा पुन्हा सुरू झाली आणि आता ही परंपरा सातत्याने चालू आहे.
