प्रशांत कारुळकर
भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, सौदी अरेबियाचे क्राऊन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान आणि युरोपियन कमिशनच्या अध्यक्षा उर्सुला वॉन डर लेयन यांनी ९ सप्टेंबर २०२३ रोजी नवी दिल्ली येथे जी २० शिखर परिषदेच्या वेळी भारत-मध्य-पूर्व-युरोप कनेक्टिव्हिटी कॉरिडॉरचा शुभारंभ केला.
हा कॉरिडॉर हे रेल्वे, महामार्ग, बंदरे आणि इतर पायाभूत सुविधांचे एक प्रस्तावित नेटवर्क आहे जे भारत, मध्य पूर्व आणि युरोपला जोडेल. तिन्ही प्रदेशांमधील व्यापार आणि आर्थिक सहकार्याला चालना देण्याचा आणि चीनच्या बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्हला संभाव्य काउंटरवेट म्हणून याकडे पाहिले जाते. कॉरिडॉर अद्याप नियोजनाच्या टप्प्यात आहे, परंतु सुरुवातीच्या योजनांमध्ये भारत आणि आखाती देशांमधील रेल्वे मार्ग तसेच भारत आणि युरोपमधील महामार्ग जोडण्याची आवश्यकता आहे. या कॉरिडॉरमध्ये व्यापार आणि वाहतूक सुलभ करण्यासाठी बंदरे आणि इतर पायाभूत सुविधांचाही समावेश असेल.
कॉरिडॉरच्या शुभारंभाचे अमेरिका आणि युरोपियन युनियनसह अनेक देशांनी स्वागत केले. अमेरिकेचे अध्यक्ष जो बायडेन म्हणाले की कॉरिडॉर “अधिक समृद्ध आणि सुरक्षित जग निर्माण करण्यास मदत करेल.” या कॉरिडॉरचा भारताला अनेक प्रकारे फायदा होण्याची अपेक्षा आहे. हे भारताचे दोन सर्वात मोठे व्यापारी भागीदार असलेल्या मध्य पूर्व आणि युरोपशी भारताच्या व्यापाराला चालना देईल. तसेच रोजगार निर्मिती आणि भारतातील आर्थिक विकासाला चालना मिळण्यास मदत होईल.
या कॉरिडॉरमुळे भारताचा उर्वरित जगाशी संपर्क सुधारण्यास मदत होईल अशी अपेक्षा आहे. यामुळे भारतीय वस्तू आणि सेवांना मध्य पूर्व आणि युरोपमधील बाजारपेठांपर्यंत पोहोचणे सोपे होईल आणि भारतीय व्यवसायांना या प्रदेशांमध्ये गुंतवणूक करणे देखील सोपे होईल. भारत-मध्य-पूर्व-युरोप कनेक्टिव्हिटी कॉरिडॉरचा शुभारंभ हा भारताच्या परराष्ट्र धोरणातील महत्त्वपूर्ण विकास आहे. हे या प्रदेशात भारताच्या वाढत्या आर्थिक आणि राजकीय वर्चस्वाचे लक्षण आहे आणि भारताला चीनपासून स्वातंत्र्य मिळवून देण्याचा हा एक मार्ग आहे.
हे ही वाचा:
‘इनकी जी-२० समिट’ या वक्तव्याबद्दल प्रियांका वड्रांवर शेहजाद पूनावालांची टीका
ऋषी सुनक यांनी एकनाथ शिंदेंना भन्नाट किस्सा ऐकवला!
‘इनकी जी-२० समिट’ या वक्तव्याबद्दल प्रियांका वड्रांवर शेहजाद पूनावालांची टीका
‘जवान’ चित्रपट पाहताना अनुपम खेर यांनी मारल्या शिट्ट्या
कॉरिडॉर हा भारतासाठी मुक्त आणि मुक्त इंडो-पॅसिफिक प्रदेशाच्या दृष्टीकोनाचा प्रचार करण्याचा एक मार्ग आहे. कॉरिडॉरमुळे भारताला या क्षेत्रातील इतर देशांशी जोडण्यास मदत होईल आणि या क्षेत्रातील व्यापार आणि आर्थिक सहकार्याला चालना मिळण्यास मदत होईल. भारत-मध्य-पूर्व-युरोप कनेक्टिव्हिटी कॉरिडॉर हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प आहे, परंतु तो भारतासाठी गेम चेंजर ठरण्याची क्षमता आहे. हे भारताच्या व्यापार आणि आर्थिक विकासाला चालना देऊ शकते, उर्वरित जगाशी कनेक्टिव्हिटी सुधारू शकते आणि मुक्त आणि मुक्त इंडो-पॅसिफिक प्रदेशाच्या त्याच्या दृष्टीला चालना देण्यासाठी मदत करू शकते.
आर्थिक फायद्यांव्यतिरिक्त, कॉरिडॉरचे इतर अनेक फायदे देखील अपेक्षित आहेत, जसे की:
– तिन्ही प्रदेशांमधील सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक देवाणघेवाण वाढवणे.
– सुरक्षा आणि दहशतवादविरोधी सुधारित सहकार्य.
– वाहतुकीचा पर्यावरणीय प्रभाव कमी होतो.
भारत-मध्य-पूर्व-युरोप कनेक्टिव्हिटी कॉरिडॉर हा एक मोठा उपक्रम आहे, परंतु त्यात जगातील चांगल्यासाठी महत्त्वपूर्ण शक्ती बनण्याची क्षमता आहे. मुंबईकरांसाठी हा कॉरिडॉर खास असून ह्यातील भारतातील प्रमुख शहर म्हणून मुंबईचा विचार केला जात आहे. या मार्गाच्या निर्माणाचे संपूर्ण श्रेय हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि त्यांच्या टीमचे आहे.
