जागतिक व्यापार व्यवस्थेवर मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाचे सावट असतानाच सऊदी अरेबियाने एक महत्त्वपूर्ण आणि दूरगामी परिणाम करणारा निर्णय घेतला आहे. सऊदी अरेबियाने जेद्दाह इस्लामिक पोर्टला भारत आणि आफ्रिकेतील जिबूतीशी जोडणारी नवी शिपिंग सेवा सुरू केली असून यामुळे भारताच्या आयात-निर्यात क्षेत्राला मोठा दिलासा मिळणार आहे. विशेष म्हणजे होर्मुझ सामुद्रधुनीभोवती निर्माण झालेल्या अस्थिरतेमुळे जागतिक व्यापाराला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत असताना हा नवा समुद्री मार्ग पर्यायी आणि अधिक सुरक्षित पर्याय म्हणून समोर आला आहे.
सऊदी पोर्ट्स अथॉरिटी ‘मवानी’च्या पुढाकारातून सुरू करण्यात आलेली ही सेवा एमिरेट्स शिपिंग लाइनद्वारे चालवली जाणार आहे. या मार्गामुळे सऊदी अरेबियातील जेद्दाह बंदर, भारतातील मुंद्रा बंदर आणि आफ्रिकेतील जिबूती बंदर यांच्यात थेट संपर्क प्रस्थापित होणार आहे. या सेवेद्वारे एकावेळी सुमारे २,१४४ टीईयू क्षमतेचा माल वाहून नेला जाऊ शकणार असून त्यामुळे मालवाहतुकीची क्षमता आणि वेग दोन्ही वाढणार आहेत.
हे ही वाचा:
नाशिक कॉर्पोरेट जिहाद प्रकरणात पीडितेला दाखवले झाकीर नाईकचे व्हीडिओ
जागतिक अनिश्चिततेतही भारताची दमदार झेप
गुप्तचर यंत्रणांचे प्रमुख राहुल गांधीना रिपोर्ट करतायत?
गेल्या काही महिन्यांपासून रेड सी आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरात निर्माण झालेल्या तणावामुळे अनेक जागतिक शिपिंग कंपन्यांनी आपले मार्ग बदलले होते. परिणामी मालवाहतुकीचा खर्च वाढला, तर अनेक देशांच्या पुरवठा साखळीवर दबाव निर्माण झाला. अशा परिस्थितीत सऊदी अरेबियाचा हा नवा समुद्री मार्ग जागतिक व्यापारासाठी एक महत्त्वाचा पर्याय ठरणार आहे. विशेषतः आशिया आणि आफ्रिका यांच्यातील व्यापार अधिक गतिमान करण्यासाठी या मार्गाची मोठी भूमिका असणार आहे.
भारतासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. भारताचा मोठा व्यापार समुद्री मार्गांवर अवलंबून असून मध्यपूर्वेतील अस्थिरतेचा थेट परिणाम भारतीय उद्योग आणि निर्यातदारांवर होत होता. नव्या मार्गामुळे भारतीय कंपन्यांना अधिक सुरक्षित, जलद आणि विश्वासार्ह वाहतूक सुविधा उपलब्ध होणार आहेत. यामुळे निर्यात वाढण्यास मदत होण्याबरोबरच लॉजिस्टिक्स खर्चातही कपात होण्याची शक्यता आहे.
सऊदी अरेबिया सध्या स्वतःला जागतिक लॉजिस्टिक्स आणि व्यापार केंद्र म्हणून विकसित करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक करत आहे. ‘व्हिजन २०३०’ आणि नॅशनल ट्रान्सपोर्ट अँड लॉजिस्टिक्स स्ट्रॅटेजी अंतर्गत देशातील बंदरे, वाहतूक व्यवस्था आणि पुरवठा साखळी अधिक सक्षम करण्यावर भर दिला जात आहे. जेद्दाह-भारत-जिबूती हा नवा समुद्री मार्ग त्याच धोरणाचा महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे.
एकूणच, मध्यपूर्वेतील आव्हानात्मक परिस्थितीत सऊदी अरेबियाने उचललेले हे पाऊल केवळ स्वतःच्या व्यापारवाढीसाठी नाही, तर भारतासह अनेक देशांच्या आर्थिक हितासाठीही महत्त्वाचे ठरणार आहे. भविष्यात भारत आणि सऊदी अरेबियामधील व्यापार संबंध अधिक मजबूत करण्यास आणि जागतिक पुरवठा साखळीला नवी दिशा देण्यास हा मार्ग निर्णायक ठरू शकतो.