ओमानच्या किनाऱ्यालगत होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत एका व्यापारी मालवाहू जहाजावर झालेल्या ड्रोन हल्ल्यानंतर मध्य पूर्वेतील तणाव पुन्हा एकदा धोकादायक टप्प्यावर पोहोचला आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हल्ल्यानंतर “याचे परिणाम काय असतील, ते तुम्हाला लवकरच कळेल,” असा कठोर इशारा दिला होता. त्यानंतर अवघ्या काही तासांत अमेरिकेने इराणमधील अनेक लष्करी ठिकाणांवर हवाई हल्ले चढवले. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने अमेरिकेच्या तळांवर आणि हितसंबंधांवर लक्ष्य साधल्याचा दावा केला आहे.
व्यापारी जहाजावर झालेल्या ड्रोन हल्ल्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प यांनी इराणवर थेट आरोप केला. “त्यांनी असे करू नये. या कृत्याचे परिणाम काय असतील, ते तुम्हाला कळेल,” असे ते म्हणाले होते. मात्र त्यावेळी त्यांनी अमेरिकेची नेमकी भूमिका स्पष्ट केली नव्हती. या वक्तव्यानंतर काही तासांतच अमेरिकेने लष्करी कारवाई करून इराणला प्रत्युत्तर दिले. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून प्रवास करणाऱ्या एका सिंगापूर- ध्वजांकित मालवाहू जहाजावर ड्रोनद्वारे हल्ला करण्यात आला. जहाजाच्या ब्रिजला नुकसान झाले, मात्र सुदैवाने कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी या हल्ल्यासाठी इराणच्या ड्रोनला जबाबदार धरले आहे. या घटनेनंतर जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री व्यापार मार्गांपैकी एक असलेल्या होर्मुझ सामुद्रधुनीतील जहाजवाहतुकीवर मोठा परिणाम झाला.
हल्ल्यानंतर अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (CENTCOM) इराणमधील क्षेपणास्त्र व ड्रोन साठवण केंद्रे, किनारी रडार यंत्रणा आणि इतर लष्करी सुविधांवर अचूक हवाई हल्ले केल्याचे सांगितले. अमेरिकेच्या मते, ही कारवाई केवळ व्यापारी जहाजावरील हल्ल्याला उत्तर म्हणून करण्यात आली असून भविष्यात अशा कारवायांना आळा घालण्याचा उद्देश आहे. अमेरिकन हवाई हल्ल्यानंतर इराणनेही अमेरिकेच्या लष्करी तळांवर आणि हितसंबंधांवर लक्ष्य साधल्याचा दावा केला. दोन्ही देशांनी एकमेकांवर युद्धविरामाचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला आहे. त्यामुळे काही दिवसांपूर्वी निर्माण झालेली तणाव कमी होण्याची आशा पुन्हा धुळीस मिळाल्याचे चित्र आहे.
हे ही वाचा:
भारतात ४५°C… तरी निभावतो! पण ब्रिटनमध्ये ३५°C होताच लोक हैराण; नेमकं असं का?
व्हेनेझुएलाच्या मदतीसाठी भारताचे ‘ऑपरेशन अमिस्ताद’
ऑपरेशन सिंदूरमधील सहा हुतात्म्यांची नावे प्रथमच जाहीर
राम मंदिर देणगी गैरव्यवहार प्रकरणानंतर चंपत राय यांचा राजीनामा
जगातील सुमारे पाचव्या भागाचे समुद्री तेलवाहतूक होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होते. त्यामुळे या मार्गावरील कोणतीही लष्करी घटना जागतिक ऊर्जा बाजारासाठी मोठी चिंता ठरते. जहाजावरील हल्ल्यानंतर अनेक जहाजांनी मार्ग बदलला किंवा प्रवास तात्पुरता थांबवला. आंतरराष्ट्रीय सागरी संघटनेने (IMO) काही स्थलांतर मोहिमाही तात्पुरत्या स्थगित केल्या. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील हा ताजा संघर्ष व्यापक युद्धाचे रूप धारण करणार का, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. अमेरिकेने भविष्यातही व्यापारी जहाजांवर किंवा आपल्या हितसंबंधांवर हल्ला झाल्यास कठोर प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा दिला आहे. दुसरीकडे इराणनेही आपल्या सार्वभौमत्वाचे रक्षण करण्यासाठी आवश्यक ती सर्व पावले उचलली जातील, अशी भूमिका कायम ठेवली आहे.
