जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी हॉर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय संघर्षाचे केंद्र बनली आहे. इराणने या सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण अधिक कडक करत ती आपल्या अखत्यारीत असल्याचा दावा केला आहे. त्यानंतर अमेरिकेने तातडीने प्रतिक्रिया देत हॉर्मुझ हा आंतरराष्ट्रीय जलमार्ग असून त्यावर कोणत्याही एका देशाचा एकाधिकार असू शकत नाही, असे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे पश्चिम आशियातील आधीच तणावपूर्ण असलेल्या परिस्थितीत आणखी भर पडली असून जागतिक तेलपुरवठा आणि समुद्री व्यापाराबाबत चिंता वाढली आहे.
हे ही वाचा:
मिसिंग लिंकबाबत खोटी माहिती देणारी माध्यमे, प्रवक्त्यांवर फौजदारी कारवाईची मागणी
पुणेकरांना मोठा दिलासा! तूर्तास पाणीकपात नाही
व्हिएतनाममध्ये बोट दुर्घटनेनंतर स्पीडबोट चालक ताब्यात
सुट्टे पैसे नाहीत म्हणून कंडक्टरने कर्नाटकच्या मंत्र्यालाच उतरवले!
इराणने जारी केलेल्या नव्या निर्देशांनुसार, हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांनी इराणने निश्चित केलेल्या नियमांचे पालन करणे बंधनकारक असेल. सुरक्षा धोक्याचा हवाला देत तेहरानने या भागातील हालचालींवर अधिक नियंत्रण ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या जहाजांवर कारवाईचा इशाराही देण्यात आला आहे. इराणचे म्हणणे आहे की, वाढत्या लष्करी तणावामुळे आणि परकीय हस्तक्षेपामुळे हा निर्णय घेणे आवश्यक झाले.
मात्र अमेरिकेने इराणचा हा दावा फेटाळून लावत हॉर्मुझ सामुद्रधुनी हा जगातील सर्व देशांसाठी खुला असलेला आंतरराष्ट्रीय समुद्री मार्ग असल्याचे ठामपणे सांगितले आहे. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी व्यापारी जहाजांची वाहतूक सुरळीत सुरू असल्याचा दावा करत या मार्गावरील सुरक्षितता कायम राखण्यासाठी आवश्यक ती सर्व पावले उचलली जात असल्याचे स्पष्ट केले. कोणत्याही परिस्थितीत जागतिक व्यापारात अडथळा येऊ दिला जाणार नाही, असा अमेरिकेचा संदेश आहे.
दरम्यान, आखाती देशांवर झालेल्या ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांमुळे या संघर्षाचे स्वरूप अधिक गंभीर बनले आहे. कतार, बहरीन, ओमान आणि कुवेतसह अनेक देशांनी सुरक्षा व्यवस्था अधिक मजबूत केली आहे. अमेरिकेने या हल्ल्यांसाठी इराणला जबाबदार धरत प्रत्युत्तरादाखल लष्करी कारवाया केल्याचा दावा केला असून त्यामुळे दोन्ही देशांतील संघर्ष आणखी तीव्र झाला आहे.
हॉर्मुझ सामुद्रधुनी ही जागतिक अर्थव्यवस्थेची जीवनवाहिनी मानली जाते. जगातील सुमारे २० टक्के कच्चे तेल आणि मोठ्या प्रमाणावर नैसर्गिक वायूची वाहतूक याच मार्गाने होते. त्यामुळे या जलमार्गात कोणताही अडथळा निर्माण झाल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढू शकतात. भारत, चीन, जपान आणि दक्षिण कोरिया यांसारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांवर त्याचा थेट परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
सध्या अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढता संघर्ष, आखाती प्रदेशातील अस्थिरता आणि हॉर्मुझ सामुद्रधुनीवरील तणाव यामुळे संपूर्ण जगाचे लक्ष पश्चिम आशियाकडे लागले आहे. राजनैतिक पातळीवर तणाव कमी करण्याचे प्रयत्न सुरू असले तरी परिस्थिती अद्यापही नाजूक आहे. पुढील काही दिवसांत दोन्ही देशांची भूमिका आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाची प्रतिक्रिया यावर या संकटाची दिशा अवलंबून असेल.
