सकाळी उठल्यावर सांधे जकडतात?

सकाळी उठल्यानंतर काही मिनिटे हात, पाय, गुडघे किंवा पाठ जकडल्यासारखी वाटणे ही अनेकांची सामान्य तक्रार आहे. विशेषतः वय वाढल्यावर सांधे आणि स्नायू थोडे कडक होतात. थोडं चाललं, हलके स्ट्रेचिंग केलं किंवा आंघोळ केली की हे जकडणे कमी होते. डॉक्टर सांगतात की १०–१५ मिनिटांत कमी होणारा हलका कडकपणा बहुतेक वेळा चिंतेचे कारण नसते.

मात्र, जर सकाळचे जकडणे ३० ते ४५ मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ टिकत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. दीर्घकाळ टिकणारा कडकपणा आणि वेदना ही शरीरात सूज सुरू असल्याचे संकेत असू शकतात. विशेषतः जर सांध्यांमध्ये सूज, लालसरपणा, उष्णता किंवा तीव्र वेदना जाणवत असतील, तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

डॉक्टरांच्या मते, अशी लक्षणे संधिवात (रुमेटॉईड आर्थरायटिस), गाऊट (युरिक आम्ल विकार) किंवा इतर स्वयंप्रतिकार (ऑटोइम्यून) आजारांशी संबंधित असू शकतात. या आजारांमध्ये शरीराची रोगप्रतिकारक शक्तीच सांध्यांवर परिणाम करते, त्यामुळे सकाळी उठल्यावर कडकपणा जास्त जाणवतो. दिवस जसजसा पुढे जातो आणि हालचाल वाढते, तसतसे काही प्रमाणात आराम मिळू शकतो.
हे ही वाचा:
अमेरिका सोडणाऱ्यांची संख्या वाढली, काय कारण?

केजरीवाल यांना न्यायालयीन दिलासा देण्याबाबत काय म्हणाले अण्णा हजारे?

जर एकाच वेळी अनेक सांधे दुखत असतील, थकवा जाणवत असेल, हलका ताप येत असेल किंवा वजन अचानक कमी होत असेल, तर ही गंभीर लक्षणे मानली जातात. अशा वेळी रक्त तपासणी, क्ष-किरण (एक्स-रे) किंवा इतर वैद्यकीय चाचण्या करून नेमके कारण शोधले जाते. लवकर निदान झाले तर उपचार अधिक प्रभावी ठरतात आणि भविष्यातील सांध्यांचे नुकसान टाळता येते.

तज्ञांच्या मते, काही साध्या सवयींमुळे सकाळचे जकडणे कमी होऊ शकते. दिवसाची सुरुवात हलक्या स्ट्रेचिंगने करावी. कोमट पाण्याने अंघोळ केल्यास स्नायू सैल होतात. नियमित चालणे किंवा हलका व्यायाम फायदेशीर ठरतो. आहारात कॅल्शियम आणि जीवनसत्त्व डी यांचा समावेश असावा. पुरेसे पाणी पिणे आणि योग्य झोप घेणेही महत्त्वाचे आहे.

एकंदरीत, सकाळी थोडा कडकपणा जाणवणे सामान्य असले तरी तो जास्त वेळ टिकत असेल किंवा वेदना, सूज आणि इतर त्रासांसोबत असेल, तर तो शरीराचा इशारा असू शकतो. अशावेळी स्वतःहून औषधे घेण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणेच योग्य ठरते. वेळेवर उपचार घेतल्यास मोठा आजार टाळता येऊ शकतो आणि निरोगी आयुष्य जगता येते.