वेगवान गोलंदाज ते फिरकीचा बादशाह

भारतीय क्रिकेट इतिहासातील सर्वात यशस्वी गोलंदाजांपैकी एक असलेल्या अनिल कुंबले यांनी आपल्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या दिवसांची आठवण सांगताना एक रंजक खुलासा केला आहे. आज जगातील महान लेगस्पिनर म्हणून ओळखले जाणारे कुंबले सुरुवातीला वेगवान गोलंदाज होते. मात्र, एका अनपेक्षित घटनेमुळे त्यांना लेगस्पिनकडे वळावे लागले आणि त्याच निर्णयाने त्यांच्या क्रिकेट कारकिर्दीला ऐतिहासिक वळण मिळाले.

एका कार्यक्रमात बोलताना कुंबले यांनी सांगितले की, शालेय आणि क्लब क्रिकेटमध्ये ते मुख्यतः वेगवान गोलंदाज म्हणून खेळत होते. मात्र, त्यांच्या गोलंदाजीच्या शैलीबाबत एका वरिष्ठ खेळाडूने आक्षेप घेतला होता. गोलंदाजी करताना ते कोपर वाकवत असल्याची तक्रार करण्यात आली होती.

“त्या वेळी मी अवघा १३-१४ वर्षांचा होतो. मी कोपर वाकवत आहे याची मला कल्पनाही नव्हती. मी माझ्या नैसर्गिक शैलीत गोलंदाजी करत होतो. मात्र, माझ्यावर ‘चकिंग’चा आरोप करण्यात आला होता,” असे कुंबले यांनी सांगितले.

कर्नाटकच्या १५ वर्षांखालील संघाच्या निवड चाचण्यांपूर्वी त्यांनी पर्याय शोधण्यास सुरुवात केली. यावेळी त्यांच्या भावाने त्यांना लेगस्पिन गोलंदाजी करण्याचा सल्ला दिला. विशेष म्हणजे त्यावेळी लेगस्पिनबद्दल त्यांना फारशी माहितीही नव्हती.

“मी बी. एस. चंद्रशेखर यांचे नाव ऐकले होते, पण त्यांना गोलंदाजी करताना कधी पाहिले नव्हते. त्या काळात दूरदर्शन सर्वत्र उपलब्ध नव्हते. त्यामुळे मी स्वतःच प्रयोग करत लेगस्पिन शिकण्याचा प्रयत्न केला,” असे कुंबले म्हणाले.

लेगस्पिन शिकतानाही त्यांच्याकडे कोणतेही प्रशिक्षक नव्हते. त्यांनी ऑफस्पिन ग्रिपचा वापर करून चेंडू फिरवण्याचा प्रयत्न केला आणि त्यातूनच लेगस्पिनची सुरुवात झाली. काही महिन्यांतच कर्नाटक अंडर-१५ संघासाठी त्यांची निवड झाली आणि तिथून त्यांच्या यशस्वी क्रिकेट प्रवासाला सुरुवात झाली.

१९९० मध्ये वयाच्या अवघ्या २०व्या वर्षी भारताकडून कसोटी आणि एकदिवसीय पदार्पण करणाऱ्या कुंबले यांनी पुढे भारतीय संघाचे नेतृत्वही केले. २००८ पर्यंतच्या कारकिर्दीत त्यांनी १३२ कसोटींमध्ये ६१९ विकेट्स आणि २७१ एकदिवसीय सामन्यांत ३३७ विकेट्स घेतल्या.

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांच्या यादीत मुथय्या मुरलीधरन, शेन वॉर्न आणि जेम्स अँडरसन यांच्यानंतर कुंबले चौथ्या स्थानावर आहेत. भारताकडून सर्वाधिक आंतरराष्ट्रीय बळी घेण्याचा विक्रम आजही त्यांच्या नावावर आहे. चकिंगच्या आरोपातून सुरू झालेला हा प्रवास पुढे भारतीय क्रिकेटच्या इतिहासातील सर्वात महान गोलंदाजांपैकी एक घडवणारा ठरला.