तरुणांची शक्तीच भारताची ताकद

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गुरुवारी ‘खेलो इंडिया संवाद – खेल की बात, प्रधानमंत्री मोदी के साथ’ या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून देशभरातील युवा खेळाडूंशी संवाद साधला. यावेळी त्यांनी “मला देशातील तरुणांची शक्ती आणि सामर्थ्यावर विश्वास आहे,” असा विश्वास व्यक्त करत भारताला क्रीडा क्षेत्रात जागतिक महासत्ता बनवण्यासाठी युवा खेळाडूंच्या सहभागाचे महत्त्व अधोरेखित केले.

पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, २९ ऑगस्ट रोजी राष्ट्रीय क्रीडा दिन साजरा केला जातो. हा दिवस महान हॉकीपटू मेजर ध्यानचंद यांची आठवण करण्याचा दिवस आहे. सुमारे १०० वर्षांपूर्वी भारतीय लष्कराची हॉकी टीम न्यूझीलंड दौऱ्यावर गेली होती. या दौऱ्यात मेजर ध्यानचंदही सहभागी झाले होते. भारत आणि न्यूझीलंडमधील क्रीडा संबंधांच्या शताब्दीचा पाया या दौऱ्यामुळे घातला गेला, असे मोदी यांनी सांगितले.

‘खेळा आणि बहरून या’

पंतप्रधानांनी सांगितले की, १५ ऑगस्ट रोजी लाल किल्ल्यावरून त्यांनी भारताचे क्रीडा क्षेत्रातील व्हिजन देशासमोर मांडले. खेळ म्हणजे केवळ पदके जिंकणे नाही. खेळाच्या माध्यमातून व्यक्तिमत्त्वाचा विकास, कुटुंबाचा गौरव आणि देशाची प्रतिष्ठा वाढते.

“जो खेळेल तो बहरून येईल. खेळात बहरणे म्हणजे केवळ मैदानावर विजय मिळवणे नाही, तर व्यक्तिमत्त्वाचा विकास होणे, कुटुंबाचा गौरव वाढणे आणि देशाचे नाव उंचावणे होय,” असे मोदी म्हणाले.

एखादा खेळाडू यशस्वी झाल्यानंतर त्याच्या कुटुंबासोबतच त्याच्या शाळेची, महाविद्यालयाची, जिल्ह्याची आणि राज्याची ओळखही वाढते. अशा यशस्वी खेळाडूंमुळे एखादा प्रदेश जागतिक क्रीडा नकाशावर आपली ओळख निर्माण करू शकतो, असेही त्यांनी नमूद केले.

ऑलिम्पिकमधील सहभाग वाढवण्याची गरज

भारताकडे मोठी लोकसंख्या आणि विविध भौगोलिक परिस्थिती असूनही ऑलिम्पिकमधील अनेक क्रीडा प्रकारांमध्ये भारताचा सहभाग अत्यंत कमी आहे, याकडे मोदी यांनी लक्ष वेधले.

२०१२ च्या ऑलिम्पिकमध्ये भारताने केवळ १३ क्रीडा प्रकारांमध्ये सहभाग घेतला होता. त्यावेळी २० हून अधिक क्रीडा प्रकारांमध्ये भारत सहभागी झाला नव्हता. जगातील अनेक देश ज्या खेळांमध्ये पदके जिंकतात, त्या खेळांमध्ये भारताने मोठ्या प्रमाणावर सहभागी होणे गरजेचे आहे, असे मोदी म्हणाले.

सर्फिंग, स्पोर्ट्स क्लाइंबिंग, वॉटर स्पोर्ट्स आणि विंटर स्पोर्ट्स यांसारख्या क्रीडा प्रकारांमध्ये भारताकडे मोठ्या संधी आहेत. देशातील विविध जिल्ह्यांमध्ये कोणत्या खेळाची नैसर्गिक क्षमता आहे, याचा शोध घेण्याची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले.

२०३६ ऑलिम्पिकसाठी आजपासून तयारी

२०३६ च्या ऑलिम्पिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करणारे खेळाडू आजपासून तयार करणे आवश्यक आहे, असे पंतप्रधान मोदी यांनी स्पष्ट केले.

यासाठी पाच ते पंधरा वर्षे वयोगटातील प्रतिभावान मुलांचा शोध घेण्यासाठी मोठ्या टॅलेंट हंट अभियानाची घोषणा करण्यात आली आहे. एखाद्या मुलाला कोणता खेळ आवडतो एवढेच पाहिले जाणार नाही, तर कोणता खेळ त्या मुलासाठी योग्य आहे, याचाही अभ्यास केला जाईल. त्यानुसार त्याला प्रशिक्षण दिले जाईल, असे मोदी यांनी सांगितले.

आधुनिक क्रीडा परिसंस्था उभारण्यावर भर

भारतामध्ये एकविसाव्या शतकातील आधुनिक क्रीडा परिसंस्था निर्माण करण्यासाठी सरकार कटिबद्ध असल्याचे पंतप्रधानांनी सांगितले. क्रीडा विद्यापीठांपासून प्रशिक्षण केंद्रांपर्यंत अशी व्यवस्था उभारली जात आहे, ज्यामध्ये प्रतिभा ओळखण्यापासून ते खेळाडूंना सर्वोच्च स्तरापर्यंत पोहोचवण्यापर्यंत मदत केली जाईल.

‘खेलो इंडिया संवाद’ हा केवळ खेळांवर चर्चा करण्याचा कार्यक्रम नसून, देशाच्या क्रीडा धोरणाला नवी दिशा देणारे व्यासपीठ आहे. युवा खेळाडूंच्या सूचना आणि कल्पना ऐकून त्यांचा धोरणनिर्मितीत समावेश केला जाईल, असे मोदी यांनी सांगितले.

पॅरा खेळाडूंकडून प्रेरणा घेण्याचे आवाहन

पंतप्रधानांनी पॅरा अॅथलीट्सच्या कामगिरीचे विशेष कौतुक केले. शीतल देवी, अवनी लेखरा, सुमित अंतिल, नितेश कुमार आणि झंडू कुमार यांसारख्या खेळाडूंनी देशाला प्रेरणा दिल्याचे त्यांनी सांगितले.

खेळामुळे व्यक्तीला केवळ शारीरिक तंदुरुस्ती मिळत नाही, तर संकटांवर मात करण्याची मानसिक ताकदही मिळते. “उठणे, पडणे आणि पुन्हा उठणे हा जिद्दीचा धडा खेळ आपल्याला शिकवतो,” असे मोदी म्हणाले.

‘प्ले स्टेशनपेक्षा प्ले ग्राउंड महत्त्वाचे’

देशातील तरुणांनी स्क्रीनपेक्षा मैदानाला अधिक महत्त्व द्यावे, असे आवाहन करत मोदी म्हणाले, “स्क्रीनपेक्षा क्रीडा केंद्रांचे महत्त्व अधिक आहे आणि प्ले स्टेशनपेक्षा प्ले ग्राउंडचे महत्त्व अधिक आहे.”

खेळामुळे तरुणांना व्यसनांपासून दूर राहण्याची इच्छाशक्ती मिळते. आज खेळ हा करिअरचा पर्याय म्हणूनही पुढे येत आहे. धावण्याच्या स्पर्धा, योग, पिकल बॉल, बॅडमिंटन यांसारख्या खेळांमध्ये नागरिकांचा वाढता सहभाग हा देशातील बदलत्या क्रीडा संस्कृतीचे उदाहरण आहे.

“मला देशातील तरुणांची शक्ती आणि सामर्थ्यावर विश्वास आहे. मैदानावरील खेळ असो किंवा समाजातील इतर क्षेत्रे, तरुणांची सहभागिता हीच भारताची ताकद आहे,” असा विश्वास पंतप्रधान मोदी यांनी व्यक्त केला.