नीट-यूजी २०२६ पुनर्परीक्षेला दोन आठवड्यांपेक्षा कमी कालावधी शिल्लक असताना, प्रशासनाने राष्ट्रीय प्रवेश परीक्षेसाठी आतापर्यंतची सर्वात कडक सुरक्षा व्यवस्था लागू केली आहे. मे महिन्यातील परीक्षा रद्द करण्यास भाग पाडणाऱ्या वादानंतर विश्वास पुन्हा प्रस्थापित करण्याच्या सरकारच्या प्रयत्नांचे हे द्योतक आहे. माहितीनुसार, नीट पुनर्परीक्षेची प्रश्नपत्रिका तयार करणे, तिचे परीक्षण करणे आणि भाषांतर करण्यामध्ये सहभागी असलेल्या प्रत्येक तज्ञाला २१ जून रोजी परीक्षा संपेपर्यंत एका सुरक्षित, अज्ञात ठिकाणी हलवण्यात आले असून कडक लॉकडाउनखाली ठेवण्यात आले आहे.
नीट पुनर्परीक्षेचा पेपर तयार करण्यामध्ये सहभागी असलेल्या तज्ज्ञांचा फोन, लॅपटॉप, इंटरनेट आणि जवळपास सर्व बाह्य संपर्क एका अभूतपूर्व सुरक्षा प्रोटोकॉलनुसार तोडण्यात आला आहे. पेपरफुटीच्या आरोपांमुळे मूळ परीक्षा रद्द करावी लागल्याने आणि २२ लाखांहून अधिक उमेदवारांवर परिणाम झाल्याने, परीक्षा कोणत्याही वादाशिवाय पार पडावी यासाठी सरकारने या कठोर उपाययोजना केल्या आहेत.
तयारीशी परिचित असलेल्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, प्रश्नपत्रिका तयार करणारे, नियंत्रक, अनुवादक आणि प्रश्नपत्रिका विकासाच्या गोपनीय टप्प्यांशी संबंधित इतर कर्मचारी सध्या चोवीस तास देखरेखीखाली एका अत्यंत सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्यात आले आहेत. मोबाईल फोन, लॅपटॉप, स्मार्टवॉच आणि इतर संवाद साधनांवर बंदी घालण्यात आली आहे. इंटरनेट वापरावर निर्बंध घालण्यात आले आहेत, बाहेरील संवादावर कडक नियंत्रण ठेवले जात आहे आणि परिसरातील येण्या-जाण्यावर लक्ष ठेवून त्याची नोंद ठेवली जात आहे. केवळ अधिकृत कर्मचाऱ्यांनाच परिसरात प्रवेश आहे. २१ जून रोजी होणारी फेरतपासणी पूर्ण होईपर्यंत लॉकडाउन लागू राहील.
अधिकाऱ्यांच्या मते, प्रश्नपत्रिका तयार करणाऱ्यांना वेगळे ठेवणे हा, परीक्षा प्रक्रियेला सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत सुरक्षित ठेवण्यासाठी तयार केलेल्या बहुस्तरीय सुरक्षा प्रणालीचा केवळ पहिला स्तर आहे. प्रश्नपत्रिका तयार करणे आणि भाषांतर करण्यापासून ते परीक्षण, छपाई, पॅकेजिंग, साठवणूक, वाहतूक आणि अंतिम वितरण या प्रत्येक टप्प्याची अधिक कडक तपासणी केली जात आहे. ही प्रक्रिया विभागली गेली आहे जेणेकरून कोणत्याही एका व्यक्तीला किंवा गटाला संपूर्ण कार्यप्रणालीच्या साखळीत प्रवेश मिळणार नाही, ज्यामुळे माहिती गळती किंवा अनधिकृत प्रकटीकरणाची शक्यता लक्षणीयरीत्या कमी होते.
प्रश्नपत्रिकांची वाहतूक हे आणखी एक महत्त्वाचे लक्ष्य क्षेत्र म्हणून समोर आले आहे. देशभरात संवेदनशील परीक्षा साहित्याच्या वाहतुकीसाठी सरकारी यंत्रणांनी भारतीय हवाई दलाची विमाने आणि इतर उच्च-सुरक्षित लॉजिस्टिक्स व्यवस्था वापरण्याच्या शक्यता पडताळून पाहिल्या आहेत. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, शिक्षण मंत्रालय आणि राष्ट्रीय चाचणी संस्थेने (NTA) मागील परीक्षा चक्रात उघड झालेल्या त्रुटींचा आढावा घेतला असून गोपनीयता आणि उत्तरदायित्व अधिक मजबूत करण्यासाठी अनेक स्तरांवर सुरक्षा उपाययोजना लागू केल्या आहेत. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, बनावट प्रश्नपत्रिका, चुकीच्या माहितीची मोहीम आणि संशयास्पद हालचाली ओळखण्यासाठी प्रशासन सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म, मेसेजिंग ॲप्लिकेशन्स आणि ऑनलाइन फोरमवर चोवीस तास पाळत ठेवत आहे. देखरेखीचे हे प्रयत्न फेरपरीक्षेसाठी तैनात करण्यात येत असलेल्या व्यापक सुरक्षा रचनेचा एक महत्त्वाचा घटक आहेत.
हे ही वाचा:
… आणि ट्रम्प मुलाखतीदरम्यान संतापले; मायक्रोफोन काढला, निघून गेले!
इराणच्या हल्ल्यावर इस्रायलचे प्रत्युत्तर; राजधानीसह अनेक शहरांवर डागली क्षेपणास्त्रे
‘महापौर असताना किशोरी पेडणेकरांनी केला टर्टल हॉटेल घोटाळा’
भारताचा जन्मदर घसरला; प्रजनन दर १.९ वर
नीट – यूजी २०२६ ची फेरपरीक्षा २१ जून रोजी दुपारी २ ते सायंकाळी ५.१५ या वेळेत लेखी (पेन-पेपर) पद्धतीने घेण्यात येईल. माहितीनुसार, केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी अधिकाऱ्यांना निर्देश दिले आहेत की, मागील परीक्षा चक्रात आढळलेल्या प्रत्येक त्रुटीचे सर्वसमावेशकपणे निराकरण केले जावे आणि फेरपरीक्षा कोणत्याही तडजोडीशिवाय घेतली जावी. मागील परीक्षेत पेपरफुटी आणि अनियमिततेच्या आरोपांनंतर तीव्र छाननीखाली आलेल्या NTA साठी ही परीक्षा एक महत्त्वपूर्ण कसोटी मानली जात आहे.