भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (आरबीआय) जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, १९ जून रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाच्या परकीय चलनसाठ्यात (फॉरेक्स रिझर्व्ह) वाढ झाली आहे. या कालावधीत परकीय चलनसाठा ९६.३ कोटी डॉलरने वाढून ६७२.५८७ अब्ज डॉलर इतका झाला. मागील आठवड्यात झालेल्या घसरणीनंतर ही वाढ झाल्याने परकीय चलनसाठ्याला पुन्हा बळ मिळाले आहे.
या आठवड्यात सर्वाधिक वाढ सोन्याच्या साठ्याच्या मूल्यात नोंदविण्यात आली. भारताच्या सोन्याच्या साठ्याचे मूल्य ४.११ अब्ज डॉलरने वाढून १०७.९३० अब्ज डॉलर झाले आहे. मात्र, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (आयएमएफ)कडे असलेल्या भारताच्या स्पेशल ड्रॉइंग राइट्स (एसडीआर) होल्डिंगमध्ये ५.२ कोटी डॉलरची घट झाली असून ते १८.६४७ अब्ज डॉलर इतके राहिले आहे. मागील आठवड्यात परकीय चलनसाठ्यात घट झाली होती. तरीही भारताचा परकीय चलनसाठा जगातील सर्वात मोठ्या परकीय चलनसाठ्यांपैकी एक मानला जातो. मात्र, २७ फेब्रुवारी रोजी संपलेल्या आठवड्यात नोंदविलेल्या ७२८.४९४ अब्ज डॉलरच्या विक्रमी उच्चांकापेक्षा तो अजूनही कमी आहे.
गेल्या काही महिन्यांत पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षाचा परिणाम जागतिक आर्थिक बाजारांवर झाला होता. त्या काळात रुपयावरील दबाव कमी करण्यासाठी आरबीआयने परकीय चलन बाजारात डॉलरची विक्री करून हस्तक्षेप केला होता. त्यामुळे परकीय चलनसाठ्यावर काही प्रमाणात ताण निर्माण झाला होता.
दरम्यान, आरबीआयने फॉरेन करन्सी नॉन-रेसिडेंट (बँक) अर्थात FCNR(B) ठेवींशी संबंधित नियमांबाबतही महत्त्वाचे स्पष्टीकरण दिले आहे. बँका या ठेवींवर तारण हक्क (लियन) निर्माण करू शकतात तसेच संबंधित खातेदारांना कर्जही देऊ शकतात, असे आरबीआयने स्पष्ट केले आहे. या निर्णयामुळे अनिवासी भारतीयांकडून (एनआरआय) परकीय चलनातील ठेवी आकर्षित करण्यासाठी बँकांना अधिक लवचिकता मिळणार आहे.
हे ही वाचा:
विश्वविजेत्या भारताला आयर्लंडचे खुले आव्हान!
सेमीफायनलचे रणांगण तापले; भारतासमोर ऑस्ट्रेलियाचे महाआव्हान!
कमर्शियल LPG पुरवठा पूर्ववत; उद्योगांना मोठा दिलासा
याशिवाय, विशेष योजनेअंतर्गत किमान तीन वर्षांच्या मुदतीच्या पात्र एफसीएनआर(बी) ठेवी स्वीकारणाऱ्या बँकांना तीन वर्षांपेक्षा कमी कालावधीचे परकीय चलन स्वॅप व्यवहार करण्याचीही परवानगी देण्यात आली आहे. या सुविधेमध्ये आरबीआय बँकांना ‘प्लेन बाय-सेल’ स्वरूपातील फॉरेक्स स्वॅप उपलब्ध करून देणार असून, ही सुविधा केवळ मूळ ठेवीच्या रकमेपुरतीच मर्यादित असेल. त्यामध्ये व्याजाच्या रकमेचा समावेश असणार नाही.
बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, एफसीएनआर(बी) ठेवींवरील आकर्षक व्याजदर, आरबीआयने दिलेली स्वॅप सुविधा आणि नियमांमधील स्पष्टता यामुळे आगामी काळात अनिवासी भारतीयांकडून परकीय चलनातील ठेवी आणि गुंतवणूक वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात आणखी वाढ होण्यास मदत मिळू शकते.
