स्वदेशी एअर-इंडिपेंडंट प्रोपल्शन (AIP) प्रणालीबाबत मोठी प्रगती झाल्याचा दावा Defence Research and Development Organisation (DRDO) ने केला आहे. DRDO प्रमुख समीर कामत यांनी माहिती दिली की पाणबुड्यांसाठी विकसित ही अत्याधुनिक प्रणाली आता जवळपास तयार झाली असून लवकरच ती भारतीय नौदलामध्ये समाविष्ट केली जाऊ शकते.
Indian Institute of Technology Bombay येथे आयोजित कार्यक्रमादरम्यान कामत यांनी सांगितले की AIP प्रणालीचा लँड-बेस्ड प्रोटोटाइप 2021 मध्ये यशस्वीरीत्या चाचणी पार पाडली आहे. सध्या याचे पूर्ण संस्करण Hazira येथील Larsen & Toubro (L&T) प्रकल्पात अंतिम टप्प्यात तयार केले जात आहे. ते पूर्ण झाल्यानंतर ते माझगाव डॉक येथे पाठवले जाईल, जिथे ते नौदलाच्या ताफ्यातील १४ व्या पाणबुडीमध्ये बसवले जाणार आहे. या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या विकासात DRDOच्या Naval Materials Research Laboratory ने महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. AIP प्रणालीची सर्वात मोठी वैशिष्ट्य म्हणजे ती डिझेल-इलेक्ट्रिक पाणबुड्यांची पाण्याखाली राहण्याची क्षमता अनेकपटींनी वाढवते. यामुळे पाणबुड्यांना वारंवार पृष्ठभागावर येण्याची गरज राहत नाही, त्यामुळे त्यांची गोपनीयता आणि मारक क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढते.
कामत यांनी पुढे सांगितले की DRDO अनेक प्रगत संरक्षण प्रकल्पांवरही काम करत आहे. यामध्ये मिसाइलद्वारे टॉर्पेडोला सुमारे 400 किमीपर्यंत मारक क्षमता देणारी प्रणाली विकसित केली जात आहे, ज्यामुळे शत्रूच्या पाणबुड्यांवर लांब अंतरावरून हल्ला करता येईल. याशिवाय हायपरसोनिक ग्लाइड मिसाइल आणि लेझर-आधारित निर्देशित ऊर्जा शस्त्रास्त्रांचाही विकास सुरू आहे, जे भविष्यातील युद्धांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात.
हे ही वाचा:
आसाम काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष गौरव गोगोईंची हार
तिरुवनंतपुरममध्ये भाजपने तीन विधानसभा जागा जिंकल्या
तामिळनाडूमधील कोलाथूरमध्ये मुख्यमंत्री स्टॅलिन पराभूत
भारत- श्रीलंकेतील सागरी सहकार्य बळकटीकरणासाठी INS Sindhukesari कोलंबोत
भारताच्या Integrated Guided Missile Development Programme चा उल्लेख करताना कामत यांनी सांगितले की Agni missile आणि Prithvi missile या क्षेपणास्त्र प्रणालींनी देशाच्या सुरक्षेत मोठे योगदान दिले आहे. या रणनीतिक शस्त्रांमुळे भारतावर मोठ्या हल्ल्यांचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आहे. कामत यांनी Akash missile system आणि DRDOने विकसित केलेल्या Airborne Early Warning and Control System (AEW&C) यांचीदेखील प्रशंसा केली. त्यांनी सांगितले की गेल्या वर्षी ‘Operation Sindoor’ दरम्यान या स्वदेशी प्रणालींनी महत्त्वाची भूमिका बजावली, ज्यामुळे त्यांच्या कार्यक्षमतेची प्रत्यक्ष परिस्थितीतही खात्री पटली.
AIP प्रणालीचे जवळपास पूर्ण होणे हे भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेकडे टाकलेले महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. ही प्रणाली सेवेत आल्यानंतर भारत अशा निवडक देशांच्या यादीत सामील होईल, ज्यांच्याकडे ही प्रगत तंत्रज्ञान स्वदेशी पातळीवर उपलब्ध आहे. यामुळे भारतीय नौदलाची सागरी क्षमता आणि हिंद महासागर क्षेत्रातील त्याची रणनीतिक स्थिती आणखी मजबूत होणार आहे.
