अमेरिका आणि इराणमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या होर्मुझ सामुद्रधुनीबाबत मोठी घडामोड समोर आली आहे. सुमारे ४८ तासांनंतर ही सामुद्रधुनी पुन्हा पूर्णपणे खुली करण्यात आल्याची घोषणा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केली आहे.
माहितीनुसार, अमेरिकेने इराणविरोधात लावलेली नौदल नाकाबंदी काही काळासाठी लागू करण्यात आली होती. इस्लामाबाद येथे झालेल्या अमेरिका-इराण चर्चेच्या अपयशानंतर ही कारवाई करण्यात आली. या निर्णयामुळे होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणारी जहाजांची वाहतूक जवळपास ठप्प झाली होती. पहिल्या २४ तासांत एकही जहाज मार्ग पार करू शकले नाही, तर काही जहाजांना परत फिरण्यास भाग पाडण्यात आले होते.
ही सामुद्रधुनी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतुकीच्या मार्गांपैकी एक मानली जाते. जगातील सुमारे २० टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक याच मार्गाने होते. त्यामुळे येथे झालेल्या अडथळ्यामुळे जागतिक बाजारात मोठा परिणाम झाला. तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आणि अनेक देशांच्या ऊर्जा सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले.
अमेरिकेने नाकाबंदी लागू केल्यानंतर मोठ्या प्रमाणावर सैन्य, युद्धनौका आणि विमानांचा वापर करून या भागात नियंत्रण ठेवले होते. इराणशी संबंधित जहाजांवर विशेष लक्ष ठेवण्यात आले होते. काही व्यापारी जहाजांनी मार्ग बदलला, तर काहींना परत जावे लागले.
हे ही वाचा:
आदित्य ठाकरे कार्याध्यक्ष होणार? पण ते म्हणतात तथ्य नाही!
अमेरिकन हल्ल्यानंतर बुडालेल्या इराणी जहाजातील बचावलेले सैनिक स्वदेशी रवाना
लैंगिक छळ, खाजगी फोटो लीक करण्याच्या धमक्या
अमरावती अश्लील व्हिडिओ प्रकरणी मुख्य आरोपीच्या घरावर बुलडोझर कारवाई
दरम्यान, वाढत्या आंतरराष्ट्रीय दबावामुळे आणि जागतिक व्यापारावर होणाऱ्या परिणामामुळे परिस्थिती शांत करण्याचे प्रयत्न सुरू झाले. यानंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी घोषणा करत सांगितले की, होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्यात येत आहे आणि जागतिक जहाजवाहतुकीसाठी मार्ग मोकळा करण्यात आला आहे.
या घोषणेनंतर जागतिक बाजारात काही प्रमाणात दिलासा मिळाला आहे. विशेषतः तेल बाजारात स्थिरता येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अनेक देशांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून, आंतरराष्ट्रीय व्यापार पुन्हा सुरळीत होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली आहे.
तथापि, अमेरिका-इराण तणाव पूर्णपणे संपलेला नसल्याने परिस्थिती अजूनही संवेदनशील आहे. भविष्यात पुन्हा अशा प्रकारचे तणाव निर्माण होऊ शकतात, अशी शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे या भागातील घडामोडींवर जगाचे लक्ष कायम राहणार आहे.
