लिथियम-आयन बॅटरी रीसायकलिंग आणि रिफर्बिशमेंट क्षेत्रातील कंपनी नवप्रकृतिने ओडिशामध्ये १०० कोटींपेक्षा अधिक गुंतवणुकीसह क्रिटिकल मिनरल्स रिफायनिंग सुविधा उभारण्याची घोषणा केली आहे. कंपनीनुसार, हा अत्याधुनिक प्रकल्प आर्थिक वर्ष २०२८–२९ पर्यंत कार्यान्वित होण्याची अपेक्षा आहे. ही योजना कंपनीच्या विस्ताराचा महत्त्वाचा भाग असून, नव्या प्रकल्पाद्वारे कोबाल्ट, निकेल आणि लिथियमसारख्या महत्त्वाच्या खनिजांचे निष्कर्षण करण्यात येणार आहे. यामुळे देशातील पुरवठा साखळी अधिक मजबूत होईल आणि बॅटरी रीसायकलिंग क्षेत्राला चालना मिळेल.
कंपनीला नुकतीच राष्ट्रीय क्रिटिकल मिनरल मिशन अंतर्गत पात्रता मिळाली असून, त्यामुळे महत्त्वाच्या खनिजांच्या निष्कर्षण आणि विकासाशी संबंधित प्रकल्पांना गती मिळाली आहे. ओडिशातील हा प्लांट दरवर्षी सुमारे ५,००० मेट्रिक टन वापरून झालेल्या (end-of-life) बॅटर्यांचे प्रोसेसिंग करून त्यातून आवश्यक खनिजांची पुनर्प्राप्ती करणार आहे.
नवप्रकृतिच्या मते, हा उपक्रम भारताच्या सर्क्युलर इकॉनॉमीला बळकटी देण्याबरोबरच आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासही मदत करेल. कंपनी संशोधन आणि विकास (R&D) क्षेत्रात राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय संस्थांशी भागीदारी करत असून, केमिकल रिकव्हरी आणि बॅटरी रिफर्बिशमेंट तंत्रज्ञान अधिक प्रगत करण्यावर भर देत आहे.
२०२४ मध्ये अखिलेश बगारिया आणि अवनीश बगारिया यांनी स्थापन केलेल्या या कंपनीची पहिली युनिट सेरामपुर येथे आधीच कार्यरत आहे. ही पूर्व भारतातील मोठ्या लिथियम-आयन बॅटरी रीसायकलिंग सुविधांपैकी एक मानली जाते, ज्याची वार्षिक क्षमता १२,००० टन असून ती वाढवून २४,००० टनांपर्यंत नेण्याची क्षमता आहे. आगामी ओडिशा प्लांट हा कंपनीचा दुसरा प्रकल्प असेल, जो विशेषतः क्रिटिकल मिनरल्सच्या निष्कर्षणावर लक्ष केंद्रित करेल. या प्रकल्पामुळे देशाच्या पुरवठा साखळीला बळकटी मिळेल आणि शाश्वत विकास उद्दिष्टांना चालना मिळेल, अशी अपेक्षा आहे.
हे ही वाचा:
नेपाळचे गृहमंत्री सुदान गुरुंग यांचा राजीनामा
“दहशतवादी हल्ल्यांच्या विरोधात आम्ही भारतासोबत”
नेपाळमध्ये बालेन शाह सरकार विरुद्ध जनता पुन्हा रस्त्यावर
कर्नाटकमधील होमस्टेमध्ये अमेरिकन पर्यटकावर बलात्कार
अखिलेश बगारिया यांनी सांगितले की, १०० कोटींची ही गुंतवणूक केवळ विस्तार नसून जबाबदार बॅटरी रीसायकलिंग आणि प्रगत मिनरल रिकव्हरीसाठी नवे मानक प्रस्थापित करेल. या प्रकल्पातून ५०० हून अधिक थेट आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होणार असल्याचे त्यांनी नमूद केले. तर अवनीश बगारिया यांनी सांगितले की, राष्ट्रीय क्रिटिकल मिनरल मिशन अंतर्गत पात्रता मिळाल्यानंतर कंपनी आपले उद्दिष्ट अधिक वेगाने पुढे नेत आहे. पुढील तीन वर्षांत १५० पेक्षा अधिक बॅटरी उत्पादक (OEMs) कंपन्यांसोबत भागीदारी करण्याची योजना आहे. हा उपक्रम भारतात बॅटरी-आधारित सर्क्युलर इकॉनॉमी मजबूत करण्यासाठी आणि महत्त्वाच्या खनिजांच्या क्षेत्रात आत्मनिर्भरता मिळवण्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.
