मणिपूरमध्ये सुरक्षा दलांनी नुकत्याच केलेल्या संयुक्त कारवाईत United National Liberation Front (UNLF-P) या उग्रवादी संघटनेच्या तळावरून मोठ्या प्रमाणात आधुनिक शस्त्रास्त्रे आणि ड्रोन जॅमर जप्त केले आहेत. सुरक्षा यंत्रणांच्या मते, भारतीय उग्रवादी संघटनांकडे इतकी प्रगत इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर (EW) क्षमता आढळण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. २० मे रोजी आसाम रायफल्स, केंद्रीय राखीव पोलिस दल आणि मणिपूर पोलिस यांनी इंफाळ पश्चिम जिल्ह्यातील लामदेंग परिसरात संयुक्त मोहीम राबवली. या कारवाईत ६० हून अधिक शस्त्रे आणि मोठ्या प्रमाणात लष्करी साहित्य जप्त करण्यात आले.
जप्त करण्यात आलेल्या शस्त्रांमध्ये AK मालिकेच्या रायफल्स, अमेरिकन बनावटीच्या M-सिरीज रायफल्स, जर्मन HK सिरीज असॉल्ट रायफल्स, कार्बाईन, शॉटगन, मोर्टार आणि RPG-7 लॉन्चर यांचा समावेश आहे. मात्र, सर्वाधिक चिंता ड्रोन जॅमरच्या जप्तीबाबत व्यक्त केली जात आहे. माध्यमांच्या वृत्तानुसार, जप्त करण्यात आलेला बॅकपॅक ड्रोन जॅमर तैवानमध्ये तयार केलेला असू शकतो. याशिवाय वॉकी-टॉकीच्या आकाराचे दोन लहान जॅमरही सापडले आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, ड्रोन जॅमर ही अशी उपकरणे आहेत जी ड्रोन आणि त्याच्या ऑपरेटरमधील रेडिओ सिग्नलमध्ये अडथळा निर्माण करतात. ही उपकरणे ड्रोन ज्या फ्रिक्वेन्सीवर कार्यरत असतो त्याच फ्रिक्वेन्सीवर इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक सिग्नल प्रसारित करतात. त्यामुळे ड्रोनचा व्हिडिओ फीड आणि रिमोट कंट्रोल कनेक्शन खंडित होते. परिणामी ड्रोन खाली कोसळतो किंवा आपोआप मूळ ठिकाणी परत जातो. अशा प्रकारचे पोर्टेबल इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर तंत्रज्ञान सध्या भारतीय लष्कराच्या विशेष सिग्नल युनिट्सकडून वापरले जाते. विशेषतः जम्मू-काश्मीरमधील उत्तर कमांड क्षेत्रात ड्रोन आणि आयईडी धोक्यांना तोंड देण्यासाठी या प्रणालींचा वापर केला जातो. एका बॅकपॅक जॅमरची किंमत सुमारे ५ ते १० लाख रुपयांपर्यंत असू शकते. लहान जॅमर सुमारे १ किलोमीटरपर्यंत, तर बॅकपॅक जॅमर सुमारे ५ किलोमीटरपर्यंत प्रभावी मानले जातात.
तज्ज्ञांचे मत आहे की, मणिपूरमधील सुरू असलेल्या जातीय संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर ड्रोन आणि काउंटर-ड्रोन तंत्रज्ञानाचा वापर झपाट्याने वाढला आहे. २०२३ पासून मैतेयी आणि कुकी- जो गटांमधील संघर्षात व्यावसायिक ड्रोनचा वापर होत असल्याचे दिसून आले आहे. काही उग्रवादी गटांनी ड्रोनद्वारे गावांवर आणि सुरक्षा दलांवर स्फोटके टाकल्याच्या घटनाही घडल्या आहेत. ड्रोन जॅमरची उपस्थिती हे सूचित करते की उग्रवादी संघटना आता सुरक्षा दलांच्या देखरेखीपासून बचाव करण्यासाठी आणि प्रतिस्पर्धी गटांच्या ड्रोन हल्ल्यांना निष्प्रभ करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करू लागल्या आहेत.
हे ही वाचा:
मुंबई विमानतळावर सापडले ११.२५ कोटींचे कोकेन
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींबद्दल अपशब्द, काँग्रेसच्या अजय रायविरुद्ध एफआयआर
आयआरजीसीच्या दहशतवाद्याने ट्रम्प यांच्या मुलीच्या हत्येचा रचलेला कट
पेट्रोलच्या दरात ८७ पैशांनी, डिझेलच्या दरात ९१ पैशांची वाढ
सुरक्षा यंत्रणांना संशय आहे की ही उपकरणे म्यानमारमधून तस्करी करून भारतात आणण्यात आली आहेत. म्यानमारमध्ये २०२१ पासून सुरू असलेल्या गृहयुद्धादरम्यान ड्रोन आणि काउंटर- ड्रोन तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर झाला आहे. जानेवारी २०२६ मधील लंडन स्कूल ऑफ इकोनॉमिक्सच्या एका अहवालानुसार, म्यानमार हे जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे “ड्रोन युद्धक्षेत्र” बनले आहे. २०२१ नंतर ६०० हून अधिक ठिकाणी २,१०० पेक्षा जास्त ड्रोन हल्ल्यांची नोंद करण्यात आली आहे.
अहवालांनुसार, म्यानमारमधील बंडखोर गट ड्रोन युद्धासाठी परदेशी तज्ज्ञ आणि भाडोत्री लढवय्यांचीही मदत घेत आहेत. मार्च २०२६ मध्ये भारतीय यंत्रणांनी सहा युक्रेनियन आणि एका अमेरिकन नागरिकासह सात परदेशी नागरिकांना अटक केली होती. त्यांच्यावर परवानगीशिवाय मिझोराममध्ये प्रवेश करून म्यानमारमधील बंडखोर गटांशी संपर्क साधल्याचा आरोप होता.
