चीनची राजधानी पेइचिंग येथे शनिवारी भारतीय दूतावासाचा परिसर हिंदीच्या स्वरांनी, हास्यांनी आणि आत्मीय संवादांनी भारावून गेला. निमित्त होते विश्व हिंदी दिवसाचे, जो दरवर्षी १० जानेवारीला साजरा केला जातो. विद्यापीठांतील सुट्टी लक्षात घेता हा कार्यक्रम एक आठवडा आधी आयोजित करण्यात आला होता; तरीही उत्साह आणि भावनांमध्ये कोणतीही कमतरता नव्हती. या कार्यक्रमात पेकिंग विद्यापीठ, पेइचिंग फॉरेन स्टडीज युनिव्हर्सिटी आणि छिंग्हुआ विद्यापीठ यांसारख्या नामांकित संस्थांमधील हिंदी शिकणारे चिनी विद्यार्थी, हिंदी अध्यापन करणारे भारतीय व चिनी प्राध्यापक तसेच भारत–चीन संबंधांचे अभ्यासक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. दूतावासाचा सभागृह त्या दृश्याचा साक्षीदार ठरला, जिथे हिंदी केवळ पुस्तकांत नव्हे तर थेट माणसांच्या आयुष्यात उतरलेली दिसत होती.
कार्यक्रमाला संबोधित करताना भारताचे राजदूत प्रदीप रावत म्हणाले की, या गौरवपूर्ण प्रसंगी आपण हिंदीच्या त्या जिवंत चेतनेचा उत्सव साजरा करीत आहोत, जिचा निनाद आज जगाच्या प्रत्येक कोपऱ्यात ऐकू येतो. हिंदी आता भारताच्या सीमांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर ती एक जागतिक संवाद–सेतू बनली आहे. एखादी भाषा आपल्या भौगोलिक मर्यादांपलीकडे जाऊन आदर आणि आपुलकी मिळवते, तेव्हा ती तिच्या सांस्कृतिक शक्तीचे आणि सार्वत्रिक आकर्षणाचे द्योतक असते. हिंदीच्या साधेपणा, समावेशकता आणि भावनिक अभिव्यक्तीच्या सामर्थ्यावर भर देताना त्यांनी सांगितले की हेच गुण हिंदीला शिकण्यायोग्य आणि स्वीकारण्यायोग्य बनवतात. हिंदी ही केवळ शब्दांची भाषा नसून हृदयांना जोडणारी भाषा आहे. चीनमध्ये हिंदीची वाढती लोकप्रियता भारत–चीनच्या ऐतिहासिक संबंधांना नवी खोली देत आहे. आज चीनमध्ये हिंदीचे अध्ययन केवळ शैक्षणिक विषय न राहता भारताची संस्कृती, साहित्य, तत्त्वज्ञान, चित्रपट आणि समाज समजून घेण्याचे प्रभावी साधन बनले आहे.
हेही वाचा..
२०२५ मधील पंतप्रधान मोदींच्या ऐतिहासिक दौऱ्यांची झलक
संदेशखलीमध्ये तृणमूलच्या नेत्याला अटक करायला गेलेल्या पोलिसांवर जमावाचा हल्ला
अवकाशात मोठी झेप घेण्याच्या तयारीत भारत
बनावट आयएएस अधिकारी बनून फसवणूक
राजदूतांनी हिंदी शिक्षक आणि अभ्यासकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असल्याचे सांगून नमूद केले की कोणत्याही भाषेचा विस्तार त्यांच्या खांद्यांवर अवलंबून असतो. ते केवळ व्याकरण शिकवत नाहीत, तर दोन संस्कृतींमध्ये सेतू निर्माण करतात. याच अनुषंगाने त्यांनी चीनमधील भारत-अभ्यासाशी निगडित विद्वानांचे, विशेषतः प्रा. च्यांग चिनखुई यांचे योगदान कौतुकाने उल्लेखले आणि त्याला भारत–चीन शैक्षणिक संवादाची भक्कम पायाभरणी असे संबोधले. कार्यक्रमाचे प्रमुख पाहुणे, छिंग्हुआ विद्यापीठाच्या ‘इन्स्टिट्यूट फॉर इंटरनॅशनल अँड एरिया स्टडीज’चे संचालक प्रा. च्यांग चिनखुई यांनी हिंदीला भावनिक आणि सांस्कृतिक ओळख असल्याचे सांगितले. त्यांच्या मते हिंदी ही केवळ भाषा नसून “घरासारखी आणि कुटुंबासारखी” आहे. हिंदीत बोलणे म्हणजे भारताबद्दल बोलणे आणि भारतावर प्रेम करणे होय. जगभर फिरूनही भारतातच त्यांना घरासारखे वाटते, असे त्यांनी सांगितले.
आपल्या विद्यार्थ्यांना भारतात नेऊन केवळ पर्यटन नव्हे तर भारत “अनुभवायला, समजून घ्यायला आणि जाणवायला” मिळावे, असे त्यांचे स्वप्न आहे. वेद, पुराणे आणि महाकाव्यांसारख्या ग्रंथांच्या अभ्यासातून दोन्ही संस्कृतींतील खोल नातेसंबंध शोधायचे आहेत. हिंदी आता फक्त भारताची भाषा राहिलेली नाही, तर चीनमधील त्यांच्या “हिंदी कुटुंबाची”ही भाषा बनली आहे — आणि म्हणूनच त्यांच्यासाठी प्रत्येक दिवस हिंदी दिवस आहे. सांस्कृतिक सादरीकरणांनी कार्यक्रम अधिकच रंगतदार केला. विविध विद्यापीठांतील चिनी विद्यार्थ्यांनी हिंदी गीते सादर करून उपस्थितांची मने जिंकली. चिनी सोशल मीडिया इन्फ्लुएंसर मीरा आणि अंजली यांच्या विनोदी ‘जुगलबंदी’ने सभागृह हास्यकल्लोळाने भरून गेले.
समारोप सत्रात कविता, लेखन आणि व्हिडिओ स्पर्धांचे विजेते जाहीर करण्यात आले. राजदूत प्रदीप रावत आणि प्रा. च्यांग चिनखुई यांनी त्यांना भेटवस्तू देऊन सन्मानित केले. या कार्यक्रमातून हे स्पष्ट झाले की भाषा केवळ संवादाचे माध्यम नसून ती नात्यांची पायाभरणी करते. हिंदीच्या माध्यमातून भारत आणि चीनमधील जो सांस्कृतिक व मानवी संवाद आकार घेत आहे, तो भविष्यात दोन्ही देशांचे संबंध अधिक आत्मीय आणि दृढ बनवू शकतो.
