सिंधुदुर्ग – समुद्र, इतिहास आणि निसर्गाची स्वर्गभूमी

महाराष्ट्राच्या कोकण पट्ट्यात वसलेला सिंधुदुर्ग जिल्हा म्हणजे निसर्ग, इतिहास, संस्कृती आणि शांततेचा अद्भुत संगम. कोकणाच्या नकाशावर दक्षिणेला असलेला हा जिल्हा जणू निसर्गाने मनापासून सजवलेला आहे. निळाशार अथांग समुद्र, पांढऱ्या शुभ्र वाळूचे किनारे, नारळी-पोफळीच्या बागा, हिरव्या डोंगररांगा, प्राचीन किल्ले आणि मंदिरे – हे सर्व पाहताना मन नकळत हरवून जाते.

सिंधुदुर्गात एकदा आलात की शहराचा गोंगाट, तणाव आणि धावपळ काही काळासाठी विसरून जाता. इथे वातावरणातच एक वेगळी शांतता आहे. सकाळच्या वेळी समुद्रावर उगवणारा सूर्य, दुपारी नारळाच्या झाडांची सावली आणि संध्याकाळी समुद्रावर मावळणारा सूर्य – या सगळ्या दृश्यांमध्ये एक वेगळाच जादूई अनुभव दडलेला असतो.

कोकणातील अनेक जिल्हे सुंदर आहेत, पण सिंधुदुर्गचे सौंदर्य वेगळेच आहे. येथे फक्त समुद्र नाही, तर इतिहास, संस्कृती, आध्यात्मिकता आणि ग्रामीण जीवनाची साधी-सुंदर झलकही आहे. त्यामुळेच सिंधुदुर्गचा प्रवास हा केवळ पर्यटन नसून एक भावनिक अनुभव बनतो.

मालवण – सिंधुदुर्ग पर्यटनाचा आत्मा

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा उल्लेख झाला की सर्वप्रथम आठवण येते ती मालवणची. मालवण हे या जिल्ह्याचे सर्वात प्रसिद्ध आणि आकर्षक पर्यटन केंद्र आहे. समुद्रकिनारे, ऐतिहासिक किल्ले आणि मालवणी संस्कृती यामुळे मालवण पर्यटकांच्या मनात कायमचे घर करून बसले आहे.

मालवणच्या किनाऱ्यावर सकाळी चालायला गेलात तर समुद्राचा मंद आवाज आणि थंडगार वारा मनाला शांत करतो. किनाऱ्यावर मासेमारीसाठी तयार होणाऱ्या होड्या, जाळी आवरणारे कोळी आणि आकाशात उडणारे पक्षी – हे दृश्य कोकणच्या जीवनाचे सुंदर चित्र दाखवते.

पण मालवणची खरी ओळख आहे ती सिंधुदुर्ग किल्ला.

सिंधुदुर्ग किल्ला – समुद्रात उभा असलेला शिवकालीन अभेद्य किल्ला

मालवणच्या किनाऱ्यापासून समुद्रात काही अंतरावर उभा असलेला सिंधुदुर्ग किल्ला हा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सामरिक दूरदृष्टीचा आणि अद्भुत अभियांत्रिकी कौशल्याचा उत्कृष्ट नमुना आहे.

किल्ला बांधण्यामागील उद्देश
१६६४ च्या सुमारास शिवाजी महाराजांनी समुद्रमार्गे होणाऱ्या परकीय आक्रमणांना रोखण्यासाठी भक्कम जलदुर्ग उभारण्याचा निर्णय घेतला. त्या काळात पोर्तुगीज, इंग्रज आणि सिद्दी यांचे समुद्रावर वर्चस्व होते. त्यामुळे कोकण किनाऱ्याचे रक्षण करण्यासाठी एक मजबूत किल्ला आवश्यक होता. याच विचारातून सिंधुदुर्ग किल्ल्याची निर्मिती झाली.

बांधकाम आणि रचना
किल्ल्याच्या बांधकामासाठी हजारो कारागीर आणि कामगारांनी अथक परिश्रम घेतले. विशाल दगड, चुन्याचे मिश्रण आणि शिसे वापरून किल्ल्याचा पाया मजबूत करण्यात आला. समुद्राच्या लाटांचा मारा सहन करण्यासाठी भिंती अत्यंत जाड आणि मजबूत बांधल्या गेल्या.

• किल्ल्याच्या भिंती सुमारे ३० फूट उंच आहेत

• भिंतींची जाडी १० ते १२ फूट आहे

• किल्ल्यात ४० पेक्षा अधिक बुरुज आहेत

किल्ल्याचा मुख्य दरवाजा इतक्या चतुराईने बांधला आहे की दूरून तो सहज दिसत नाही. शत्रूंना गोंधळात टाकण्यासाठी अशी रचना करण्यात आली होती.

आजही बोटीने किल्ल्याकडे जाताना अचानक समोर येणारा प्रवेशद्वार पाहून पर्यटक थक्क होतात.

किल्ल्यातील वैशिष्ट्ये
सिंधुदुर्ग किल्ल्याच्या आत अनेक ऐतिहासिक आणि धार्मिक ठिकाणे आहेत.

शिवराजेश्वर मंदिर
हे मंदिर छत्रपती शिवाजी महाराजांना समर्पित आहे. येथे महाराजांच्या हाताचा आणि पायाचा ठसा जतन करून ठेवलेला आहे. या मंदिरात दर्शन घेताना एक वेगळीच भक्तीभावना मनात निर्माण होते.

गोड्या पाण्याच्या विहिरी
समुद्राच्या मध्यभागी असलेल्या किल्ल्यात गोड्या पाण्याच्या विहिरी आहेत. ही गोष्ट आजही अनेकांना आश्चर्यचकित करते.

किल्ल्याच्या भिंतीवरील दृश्य
किल्ल्याच्या भिंतीवर उभे राहून चारही बाजूंनी दिसणारा अथांग समुद्र पाहताना मन भारावून जाते. जणू इतिहासाचा एखादा अध्याय डोळ्यांसमोर जिवंत होतो.

तारकर्ली – महाराष्ट्रातील सर्वात स्वच्छ समुद्रकिनारा

मालवणपासून काही किलोमीटर अंतरावर असलेला तारकर्ली बीच हा महाराष्ट्रातील सर्वात सुंदर समुद्रकिनाऱ्यांपैकी एक मानला जातो.

तारकर्लीची खासियत म्हणजे इथलं पारदर्शक पाणी. समुद्र इतका स्वच्छ आहे की पाण्याखालील मासे आणि प्रवाळ सहज दिसतात.

यामुळे येथे स्कुबा डायव्हिंग आणि स्नॉर्कलिंग खूप लोकप्रिय झाले आहे. समुद्राच्या तळाशी पोहताना दिसणारे रंगीबेरंगी मासे हा अनुभव आयुष्यभर लक्षात राहतो.

सकाळी किंवा संध्याकाळी तारकर्लीच्या किनाऱ्यावर फिरताना समुद्राच्या लाटा आणि वाऱ्याचा आवाज मनाला वेगळाच आनंद देतो.

देवबाग संगम – नदी आणि समुद्राची सुंदर भेट

तारकर्लीच्या पुढे असलेले देवबाग हे अत्यंत शांत आणि निसर्गरम्य ठिकाण आहे. येथे करली नदी आणि अरबी समुद्र यांचा संगम होतो.

एका बाजूला शांत वाहणारी नदी आणि दुसऱ्या बाजूला समुद्राच्या लाटा – हा विरोधाभास खूप सुंदर दिसतो.

देवबागमध्ये काय पाहावे?

डॉल्फिन सफारी
सकाळी बोटीने समुद्रात गेल्यावर पाण्यावर उडी मारणाऱ्या डॉल्फिन्स पाहायला मिळतात.

बोट राईड
करली नदीतून बोटीने फिरताना दोन्ही बाजूंना दिसणाऱ्या नारळी-पोफळीच्या बागा मनाला खूप आनंद देतात.

सूर्यास्त
देवबागचा सूर्यास्त अत्यंत सुंदर असतो. समुद्रावर पडणाऱ्या सोनेरी किरणांचा नजारा डोळ्यात साठवून ठेवावा असा असतो.

विजयदुर्ग किल्ला – समुद्रातील अजिंक्य दुर्ग

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सर्वात भव्य आणि ऐतिहासिक किल्ल्यांपैकी एक म्हणजे विजयदुर्ग किल्ला. देवगड तालुक्यात वाघोटण खाडीच्या किनाऱ्यावर वसलेला हा किल्ला इतिहासात अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.

प्राचीन इतिहास
विजयदुर्ग किल्ल्याचा इतिहास सुमारे ८०० वर्षांहून अधिक जुना मानला जातो. हा किल्ला मूळतः शिलाहार राजांनी १२व्या शतकात बांधला असे मानले जाते. त्यावेळी किल्ल्याचे नाव घेरिया असे होते. नंतर छत्रपती शिवाजी महाराजांनी या किल्ल्याचे बळकटीकरण केले आणि त्याचे नाव विजयदुर्ग ठेवले.

शिवाजी महाराज आणि विजयदुर्ग
शिवाजी महाराजांनी विजयदुर्गला मराठा आरमाराचा महत्त्वाचा तळ बनवला. समुद्रमार्गे येणाऱ्या शत्रूंवर लक्ष ठेवण्यासाठी हा किल्ला अत्यंत उपयुक्त होता. किल्ल्याची रचना इतकी मजबूत आहे की समुद्राच्या तिन्ही बाजूंनी पाणी असूनही शत्रूंना येथे हल्ला करणे अत्यंत कठीण होते.

किल्ल्याची रचना
विजयदुर्ग हा समुद्राने वेढलेला भक्कम किल्ला आहे.

• किल्ल्याला तीन तटबंदी आहेत

• सुमारे २० पेक्षा जास्त बुरुज आहेत

• किल्ल्याचा परिसर खूप विस्तीर्ण आहे

किल्ल्याच्या भिंती समुद्राच्या लाटांना तोंड देण्यासाठी अत्यंत मजबूत बांधण्यात आल्या आहेत.

समुद्रातील गुप्त भिंत
विजयदुर्ग किल्ल्याशी संबंधित एक अतिशय रोचक गोष्ट म्हणजे समुद्रातील गुप्त भिंत. इतिहासकारांच्या मते किल्ल्याजवळ समुद्राच्या पाण्यात एक दगडी भिंत बांधण्यात आली होती, ज्यामुळे शत्रूंच्या जहाजांना किल्ल्याजवळ येताना अडथळा निर्माण होत असे. त्या काळातील ही एक अद्भुत संरक्षण युक्ती होती.

कान्होजी आंग्रे आणि विजयदुर्ग
मराठा आरमाराचे प्रसिद्ध सरखेल कान्होजी आंग्रे यांनीही विजयदुर्गचा वापर आरमारी तळ म्हणून केला. इंग्रज आणि पोर्तुगीज यांच्याविरुद्धच्या लढायांमध्ये हा किल्ला अत्यंत महत्त्वाचा ठरला. किल्ल्याच्या परिसरात फिरताना आजही त्या काळातील तोफांचे अवशेष, तटबंदी आणि दरवाजे पाहायला मिळतात.

आजचा विजयदुर्ग
आज विजयदुर्ग किल्ला इतिहासप्रेमी आणि पर्यटकांसाठी एक आकर्षण बनला आहे. किल्ल्याच्या भिंतीवरून दिसणारा समुद्र आणि खाडीचा नजारा अतिशय सुंदर दिसतो. संध्याकाळच्या वेळी किल्ल्यावरून दिसणारा सूर्यास्त तर मनात कायमचा कोरला जातो.

देवगड – किल्ला, समुद्र आणि हापूस आंब्यांची भूमी

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड हे एक सुंदर किनारी शहर आहे. शांत समुद्रकिनारा, ऐतिहासिक किल्ला आणि निसर्गरम्य वातावरण यामुळे देवगड पर्यटकांना आकर्षित करते. पण देवगडची सर्वात मोठी ओळख म्हणजे जगप्रसिद्ध हापूस आंबा. आंब्याच्या मोसमात संपूर्ण परिसरात हापूसचा सुगंध दरवळत असतो.

देवगडमध्ये असलेला देवगड किल्ला समुद्रकिनाऱ्यालगत उभा आहे. या किल्ल्यावरून दिसणारा अथांग अरबी समुद्र आणि किनाऱ्याचा परिसर अत्यंत सुंदर दिसतो. किल्ल्याजवळच उभारलेले देवगड दीपगृह (लाईटहाऊस) हे देखील पर्यटकांसाठी आकर्षण आहे. दीपगृहावरून दिसणारा समुद्राचा नजारा आणि किनाऱ्याचे सौंदर्य मन मोहून टाकते.

देवगड परिसरात नारळी-पोफळीच्या बागा, आंब्याची झाडे आणि शांत गावांचे सुंदर चित्र पाहायला मिळते. त्यामुळे सिंधुदुर्गचा प्रवास करताना देवगडला दिलेली छोटी भेटही खूप सुंदर अनुभव देऊन जाते.

कुणकेश्वर मंदिर – समुद्रकिनाऱ्यावरचं शिवमंदिर

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यात समुद्रकिनाऱ्यालगत वसलेलं कुणकेश्वर मंदिर हे कोकणातील अत्यंत प्रसिद्ध आणि पवित्र शिवमंदिर मानलं जातं. निसर्गाच्या कुशीत, एका बाजूला अथांग अरबी समुद्र आणि दुसऱ्या बाजूला हिरवीगार डोंगररांग – अशा रम्य वातावरणात उभं असलेलं हे मंदिर पाहिलं की मनात एक वेगळीच शांतता निर्माण होते.

सिंधुदुर्गला येणारा प्रत्येक पर्यटक किंवा भाविक कुणकेश्वर मंदिराला भेट देणं कधीच विसरत नाही. कारण हे ठिकाण केवळ धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वाचं नाही, तर निसर्गसौंदर्यामुळेही ते अत्यंत आकर्षक आहे.

कुणकेश्वर मंदिराचा इतिहास खूप प्राचीन मानला जातो. स्थानिक कथेनुसार हे मंदिर सुमारे १००० वर्षांहून अधिक जुने असल्याचे सांगितले जाते. या मंदिराबद्दल एक प्रसिद्ध आख्यायिका आहे.

असं सांगितलं जातं की एकदा या परिसरात एक गाय दररोज एका ठराविक ठिकाणी जाऊन आपलं दूध सोडत असे. गावकऱ्यांना ही गोष्ट लक्षात आली आणि त्यांनी त्या जागेवर खोदकाम केलं. तेव्हा त्या ठिकाणी शिवलिंग आढळलं.

नंतर त्या जागेवर मंदिर उभारण्यात आलं आणि त्या शिवलिंगाची पूजा सुरू झाली. तेव्हापासून हे ठिकाण कुणकेश्वर म्हणून ओळखलं जाऊ लागलं.

“कोकणचा काशी विश्वेश्वर”
कुणकेश्वर मंदिराला अनेकजण “कोकणचा काशी विश्वेश्वर” असंही म्हणतात. कारण या मंदिरात भगवान शंकराची अत्यंत श्रद्धेने पूजा केली जाते आणि येथे येणाऱ्या भाविकांना आध्यात्मिक शांततेचा अनुभव मिळतो. महाराष्ट्राच्या विविध भागांतून तसेच गोवा आणि कर्नाटकातूनही भाविक येथे दर्शनासाठी येतात.

समुद्रकिनाऱ्यावरील अद्भुत स्थान
कुणकेश्वर मंदिराची सर्वात खास गोष्ट म्हणजे त्याचे समुद्रकिनाऱ्यावरील स्थान. मंदिराच्या मागे थोड्याच अंतरावर अरबी समुद्र आहे. मंदिरात दर्शन घेतल्यानंतर समुद्रकिनाऱ्यावर उभं राहिलं की एक अद्भुत दृश्य दिसतं – निळाशार समुद्र, पांढऱ्या वाळूचा किनारा आणि दूरवर आदळणाऱ्या लाटा. सकाळच्या वेळी येथे उगवणारा सूर्य आणि संध्याकाळच्या वेळी दिसणारा सूर्यास्त मनाला अतिशय आनंद देतो

धामापूर तलाव – निसर्गाचा शांत कोपरा
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यात वसलेला धामापूर तलाव हा या भागातील सर्वात मोठा आणि सुंदर तलाव मानला जातो. हिरव्यागार डोंगरांच्या कुशीत आणि दाट जंगलांनी वेढलेल्या या तलावाचे सौंदर्य इतके मोहक आहे की येथे आल्यावर मनाला एक वेगळीच शांतता लाभते.
मालवणपासून सुमारे १० ते १२ किलोमीटर अंतरावर असलेला हा तलाव निसर्गप्रेमी, छायाचित्रकार आणि शांततेत वेळ घालवू इच्छिणाऱ्या पर्यटकांसाठी अत्यंत आकर्षक ठिकाण आहे.

भगवती मंदिर – तलावाजवळील पवित्र स्थान
धामापूर तलावाजवळच भगवती देवीचे प्राचीन मंदिर आहे. हे मंदिर स्थानिक लोकांमध्ये अत्यंत श्रद्धेचे मानले जाते. मंदिर परिसर अतिशय शांत आणि सुंदर आहे. अनेक भाविक येथे दर्शनासाठी येतात आणि तलावाच्या काठी काही वेळ शांत बसून निसर्गाचा आनंद घेतात. भगवती देवीची यात्रा देखील येथे मोठ्या भक्तिभावाने साजरी केली जाते.

बोटिंग आणि निसर्ग अनुभव
धामापूर तलावात पर्यटकांसाठी बोटिंगची सुविधा देखील उपलब्ध आहे. शांत पाण्यावर बोटीतून फिरताना आजूबाजूच्या जंगलाचा आणि डोंगरांचा नजारा पाहणे हा अत्यंत सुंदर अनुभव असतो. बोटिंग करताना तलावाच्या मध्यभागातून दिसणारा परिसर जणू एखाद्या चित्रासारखा वाटतो.

शहराच्या गोंगाटापासून दूर
धामापूर तलाव हे ठिकाण अजूनही मोठ्या प्रमाणात व्यापारी पर्यटनापासून दूर आहे. त्यामुळे येथे गर्दी कमी असते आणि निसर्गाचे मूळ सौंदर्य टिकून आहे. मालवण किंवा तारकर्लीच्या समुद्रकिनाऱ्यांवर वेळ घालवल्यानंतर धामापूर तलावाला भेट दिली की प्रवासाला एक वेगळीच शांतता मिळते.

आंबोली घाट – धुक्यात हरवलेलं हिल स्टेशन

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आंबोली हे महाराष्ट्रातील अत्यंत प्रसिद्ध आणि निसर्गरम्य हिल स्टेशन मानले जाते. सह्याद्रीच्या डोंगररांगांमध्ये वसलेले हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून सुमारे ६९० मीटर उंचीवर आहे. कोकण आणि घाटमाथा यांना जोडणारा हा घाट केवळ रस्ता नाही, तर निसर्गाचा एक जिवंत अनुभव आहे.

आंबोलीला अनेकजण “महाराष्ट्रातील चेरापुंजी” असेही म्हणतात, कारण येथे पावसाळ्यात अत्यंत मोठ्या प्रमाणात पाऊस पडतो. पावसाच्या दिवसांत संपूर्ण परिसर हिरवागार होतो, धुक्याची चादर डोंगरांवर पसरते आणि असंख्य धबधबे कोसळू लागतात. या सगळ्या दृश्यामुळे आंबोली घाट जणू एखाद्या स्वर्गासारखा दिसतो.

आंबोली धबधबा – पर्यटकांचे मुख्य आकर्षण
आंबोलीतील सर्वात प्रसिद्ध ठिकाण म्हणजे आंबोली धबधबा. पावसाळ्यात हा धबधबा अत्यंत भव्य रूप धारण करतो.
डोंगराच्या कड्यावरून कोसळणारे पाण्याचे प्रवाह, आजूबाजूची हिरवाई आणि धुक्याचे वातावरण – हे दृश्य इतके सुंदर असते की पर्यटक बराच वेळ येथे थांबून निसर्गाचा आनंद घेतात. धबधब्याजवळील परिसरात स्थानिक लोकांचे छोटे स्टॉल्स असतात, जिथे गरम भजी, चहा आणि स्थानिक पदार्थ मिळतात. पावसाळ्यात गरम चहा घेत धबधबा पाहण्याचा अनुभव खूपच खास असतो.

हिरण्यकेशी मंदिर आणि उगमस्थान
आंबोलीजवळ असलेले हिरण्यकेशी मंदिर देखील एक महत्त्वाचे धार्मिक आणि पर्यटन स्थळ आहे. येथे हिरण्यकेशी नदीचा उगम असल्याचे मानले जाते. डोंगराच्या गुहेतून वाहणारे पाणी आणि त्याभोवती असलेले शांत वातावरण मनाला खूप प्रसन्न वाटते. हे ठिकाण आध्यात्मिकदृष्ट्याही महत्त्वाचे मानले जाते.

जैवविविधतेचा खजिना
आंबोली परिसर हा जैवविविधतेसाठीही खूप प्रसिद्ध आहे. येथे अनेक दुर्मिळ वनस्पती, फुलपाखरे आणि प्राण्यांच्या प्रजाती आढळतात. विशेषतः पावसाळ्यात येथे विविध प्रकारचे फुलपाखरे, बेडूक आणि दुर्मिळ साप पाहायला मिळतात. त्यामुळे आंबोली हा परिसर निसर्ग अभ्यासक आणि छायाचित्रकारांसाठी खूप महत्त्वाचा आहे.

कावळे साद पॉईंट – आंबोलीतील अद्भुत दृश्य

कावळे साद पॉईंट हे आंबोली घाटातील एक प्रसिद्ध व्ह्यू पॉईंट आहे. येथे उभं राहिलं की समोर सह्याद्रीच्या उंच कड्या, खोल दऱ्या आणि दूरवर पसरलेला कोकणचा प्रदेश दिसतो. पावसाळ्यात तर हा परिसर धुक्याने झाकलेला असतो आणि खाली दऱ्यांमध्ये धबधबे कोसळताना दिसतात.

“कावळे साद” नाव का पडलं?
या ठिकाणाबद्दल एक स्थानिक समज आहे. पूर्वी या दरीची खोली इतकी मोठी आहे की येथे कावळा जरी ओरडला (साद दिली) तरी त्याचा आवाज परत ऐकू येतो, म्हणून या ठिकाणाला “कावळे साद” असे नाव पडले असे सांगितले जाते. काहीजण म्हणतात की या ठिकाणी उभं राहून जोरात हाक मारली तर तिचा प्रतिध्वनी दरीतून परत ऐकू येतो.

निसर्गसौंदर्य
कावळे साद पॉईंटवरून दिसणारे दृश्य खूप भव्य असते.

• खोल दरी

• दाट जंगल

• पावसाळ्यात धबधबे

• धुक्याने वेढलेले डोंगर

या सगळ्यामुळे येथे उभं राहिलं की निसर्गाची भव्यता जाणवते. त्यामुळे हे ठिकाण छायाचित्रकार आणि पर्यटकांचे आवडते स्पॉट बनले आहे.

सावंतवाडी – कला आणि इतिहास

सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी हे शहर पारंपरिक कलेसाठी प्रसिद्ध आहे. येथील मोती तलाव आणि राजवाडा पर्यटकांना आकर्षित करतात. तसेच येथे बनणारी लाकडी खेळणी आणि गणेश मूर्ती खूप प्रसिद्ध आहेत.

सावंतवाडीची प्रसिद्ध लाकडी खेळणी
सावंतवाडीची सर्वात मोठी ओळख म्हणजे लाकडी खेळणी आणि हस्तकला. ही खेळणी संपूर्ण भारतात प्रसिद्ध आहेत आणि अनेक वर्षांपासून येथील कारागीर ही परंपरा जपून आहेत.

सावंतवाडीतील कारागीर विशेष प्रकारच्या लाकडापासून सुंदर खेळणी तयार करतात. या खेळण्यांवर हाताने रंगकाम केले जाते आणि त्यामध्ये पारंपरिक कोकणी कलाशैली दिसून येते.

येथील प्रसिद्ध खेळण्यांमध्ये –

• लाकडी बाहुल्या

• प्राण्यांच्या आकृत्या

• पारंपरिक खेळ

• सजावटीच्या वस्तू

यांचा समावेश होतो.

ही खेळणी केवळ मुलांसाठीच नाहीत, तर घर सजवण्यासाठी देखील वापरली जातात. सावंतवाडीच्या बाजारात फिरताना या रंगीबेरंगी खेळण्यांची दुकाने पाहून पर्यटक आकर्षित होतात.

सिंधुदुर्गची चव – मालवणी खाद्यसंस्कृती

सिंधुदुर्गचा प्रवास म्हणजे मालवणी जेवणाचा आनंद.

• कोम्बडी वडे

• सुरमई फ्राय

• बांगडा करी

• सोलकढी

• ताजे समुद्री मासे

आणि आंब्याच्या मोसमात मिळणारा हापूस आंबा – या चवीचा अनुभव घेतल्याशिवाय सिंधुदुर्गचा प्रवास पूर्ण होत नाही.

सिंधुदुर्ग – एक अनुभव, एक भावना

सिंधुदुर्ग हा फक्त पर्यटन जिल्हा नाही…
तो एक अनुभव आहे.

समुद्राच्या लाटांमध्ये हरवून जाण्याचा, शिवाजी महाराजांच्या इतिहासाला स्पर्श करण्याचा, निसर्गाच्या कुशीत शांत बसण्याचा अनुभव.

एकदा तरी या सुंदर भूमीत या…
कारण सिंधुदुर्ग पाहिल्यावर मन पुन्हा पुन्हा इथे यायलाच हवं असं वाटतं.