ओडिशास्थित डीपटेक स्टार्टअप कोराटिया टेक्नोलॉजीजने भारताच्या सागरी सुरक्षेसह अंडरसी डेटा नेटवर्कच्या संरक्षणाच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण यश मिळवले आहे. कंपनीला भारतीय नौदलासाठी स्वदेशी मरीन रोबोट पुरवण्याचा करार मिळाला असून, देशाच्या महत्त्वाच्या सागरी पायाभूत सुविधांची देखरेख आणि सुरक्षा सुनिश्चित करणे हा त्यामागील उद्देश आहे.
२०२१ मध्ये NIT राउरकेला येथील मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग पदवीधर देबेंद्र प्रधान आणि बिस्वजीत स्वैन यांनी या स्टार्टअपची स्थापना केली. अल्पावधीतच या कंपनीने आपल्या तांत्रिक क्षमतेची छाप पाडली आहे. सुरुवातीला हा प्रकल्प पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या शैक्षणिक आव्हानांतर्गत विकसित करण्यात आला होता, ज्यात स्वायत्त पाण्याखालील रोबोट तयार करण्यात आले. या रोबोट्सना सिंगापूर ऑटोनॉमस अंडरवॉटर व्हेईकल चॅलेंजमध्येही आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रशंसा मिळाली.
कोराटियाचे हे रोबोट समुद्राच्या तळाशी असलेल्या फायबर-ऑप्टिक केबल्स, पाइपलाइन, पूल, बंदरे आणि इतर महत्त्वाच्या संरचनांची तपासणी, निरीक्षण आणि सुरक्षा यासाठी डिझाइन करण्यात आले आहेत. हे सिस्टम मानवी गोताखोरांसाठी कठीण किंवा धोकादायक असलेली कामे देखील पार पाडू शकतात.
कंपनीला संरक्षण मंत्रालयाच्या iDEX योजनेअंतर्गत ६६ कोटी रुपयांचा करार मिळाला आहे, जो तिच्या तंत्रज्ञानाच्या विश्वासार्हतेचे आणि धोरणात्मक महत्त्वाचे द्योतक आहे. याशिवाय, या स्टार्टअपने आतापर्यंत २२ कोटी रुपयांची गुंतवणूकही उभी केली आहे, ज्यामध्ये पाइपर सेरिका एंजेल फंड, एमजीएफ कवच आणि पॉन्टॅक व्हेंचर्स यांसारखे गुंतवणूकदार सहभागी आहेत.
अलिकडच्या काळात पश्चिम आशियात वाढलेल्या तणावामुळे, विशेषतः होर्मुज सामुद्रधुनी परिसरातील अंडरसी केबल्सवरील संभाव्य धोक्यांमुळे या क्षेत्राचे महत्त्व अधिक वाढले आहे. जगातील सुमारे ९९ टक्के इंटरनेट ट्रॅफिक या समुद्राखालील केबल्सद्वारे चालते, त्यामुळे कोणताही अडथळा जागतिक अर्थव्यवस्था आणि संप्रेषण व्यवस्थेला मोठा धक्का देऊ शकतो.
हे ही वाचा:
कोलकाता डीसीपी शांतनु सिन्हा बिस्वास यांच्या विरोधात लुकआउट नोटीस
‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान पाक सैन्य हाफिज सईद, मसूद अझरसाठी लढले
इराणच्या यूएईवरील हल्ल्यांमध्ये तीन भारतीय जखमी
टागोर यांच्या जयंतीदिनी, पश्चिम बंगालमध्ये नवे सरकार घेणार शपथ
सध्या भारताकडे केबल दुरुस्तीची मर्यादित क्षमता आहे, त्यामुळे स्वदेशी देखरेख आणि सुरक्षा प्रणालींची गरज अधिक तीव्र झाली आहे. कोराटियाचे रोबोट या उणीवेची पूर्तता करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहेत. देशात मरीन रोबोटिक्सचा बाजार झपाट्याने वाढत आहे, जिथे प्लॅनीस टेक्नोलॉजीज आणि IROV यांसारख्या कंपन्याही स्पर्धेत आहेत. मात्र, नौदलाकडून मिळालेला हा करार आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानावर दिलेला भर कोराटियाला या क्षेत्रात आघाडी देऊ शकतो.
कंपनीचे हे पाऊल ‘आत्मनिर्भर भारत’ उपक्रमाशी सुसंगत आहे, ज्याचा उद्देश संरक्षण आणि तांत्रिक क्षेत्रात परदेशी अवलंबित्व कमी करणे हा आहे. कोराटिया टेक्नोलॉजीजचे हे यश दाखवते की भारतातील डीपटेक स्टार्टअप्स राष्ट्रीय सुरक्षा आणि धोरणात्मक गरजा पूर्ण करण्यात किती महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
